Uitstel voor rekeningrijden welhaast onvermijdelijk

Minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) wil het rekeningrijden in fasen in de Randstad in te voeren, bijvoorbeeld eerst in een of twee steden.

Hoewel de omstreden plannen van het kabinet om rekeningrijden in de Randstad in te voeren nog niet van tafel zijn, heeft minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) inmiddels flink gas teruggenomen. ,,Je kunt niet tegen de zin van zo ongeveer iedereen een systeem in het verkeer invoeren'', zo gaf de minister zaterdag in het Radio 1-Journaal toe. ,,Zo werkt het niet.''

Daarom heeft Netelenbos nu een vertrouwelijke brief aan het kabinet gestuurd, waarin ze voorstelt het rekeningrijden gefaseerd in te voeren, dus niet overal tegelijk maar bij voorbeeld eerst in één of twee steden. Daardoor wordt het twijfelachtig of automobilisten in de hele Randstad in 2001 in de ochtendspits moeten betalen om de grote steden vanaf de snelweg binnen te rijden.

Dat laatste was expliciet vastgelegd in het regeerakkoord van vorige zomer en ook een wetsontwerp, dat eind vorig jaar aan de Tweede Kamer werd gezonden, ging hiervan uit.

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat kon vanmorgen nog niet zeggen wat de consequenties van de nieuwe voorstellen van Netelenbos zijn voor de doelstellingen van het wetsontwerp en het regeerakkoord.

Het is niet voor het eerst dat de invoering van het rekeningrijden vertraging oploopt. Al sinds de jaren tachtig denkt het kabinet aan een methode om via een netwerk van tolpoorten tijdens het spitsuur de al maar groeiende files in het westen van het land terug te dringen. Telkens weer stuit de invoering echter op nieuwe weerstanden, zowel in de Tweede Kamer als daarbuiten. Na het afgelopen weekeinde is nieuw uitstel welhaast onvermijdelijk.

,,Netelenbos wil geen nederlaag lijden'', zegt een verheugde P. Nouwen, directeur van de ANWB, die nog maar een paar maanden geleden door Netelenbos voor demagoog werd uitgemaakt. ,,Ze beseft dat ze niet voldoende draagvlak in de samenleving heeft voor haar plannen. Ook een late bekering kan een mooie zijn.'' Nouwen gaat er overigens nog niet vanuit dat hiermee het rekeningrijden helemaal van de baan is.

Naarmate de voorgenomen invoering de laatste maanden naderbij kwam, werd het verzet ertegen feller. De machtige autolobby, met voorop de ANWB en de Telegraaf, haalde alles uit de kast. Zo luid ze konden riepen ze dat het slechts zou resulteren in betaald in de file staan.

Ook het bedrijfsleven liet bij monde van VNO/NCW regelmatig weten niets te zien in de plannen. Uit recente opiniepeilingen bleek bovendien dat 78 procent van de Nederlanders niets voelde voor de plannen van Netelenbos en het kabinet.

Het was een publiek geheim dat vooral de VVD zeer in zijn maag zat met de sinds vorige zomer onontkoombaar lijkende invoering van het rekeningrijden. Veel autominnende VVD'ers namen het de partijtop kwalijk dat deze zich hiertoe had laten verleiden tijdens de onderhandelingen over het nieuwe kabinet. Het VVD-Kamerlid Hofstra moest daarom balanceren tussen loyaliteit aan het kabinet en zijn achterban. Vanuit die weinig comfortabele positie liet hij geen mogelijkheid onbenut om de plannen te ontkrachten. Die mochten doorgaan, stelde hij, maar als de files niet direct met dertig procent verminderden, moest het rekeningrijden meteen weer worden gestaakt.

De suggestie van Netelenbos om het nieuwe systeem eerst in en rond een of twee steden te proberen, lijkt intussen niet bijzonder praktisch. Het is niet aannemelijk dat een van de grote steden in de Randstad zich hiervoor vrijwillig zal aanmelden. Daardoor zou het stadbestuur makkelijk het verwijt op zich laden dat ze geen oog heeft voor de belangen van de automobilist en voor het bedrijfsleven. Zelfs als een van hen de stoute schoenen zou aantrekken, zou men zich bovendien kunnen afvragen of de ervaring die dan wordt opgedaan niet een vertekend beeld geeft voor de hele Randstad.