Rambla

De Rambla is flaneerboulevard en middeleeuwse jaarmarkt ineen. Er worden bloemen en vechthanen verkocht, er zitten bedelaars met blote beenstompen en kleine hondjes, er zijn buiksprekers en dansende zigeuners, en daar doorheen trommelt de processie van de Maagd van Guadaloupe. Op de Plaça de Catalunya danst een gepensioneerd echtpaar bij een inca-bandje, alle pasjes en draaitjes van 40 jaar geleden, midden op straat op zondagochtend, maar alle tijd vergeten.

Op de stille morgen van 19 juli 1936 fietste een jongeman over deze zelfde Rambla, zijn piekerige rode haar uitstekend als een antenne, al maar schreeuwend: ,,De soldaten zijn op het Universiteitsplein!'' Iedereen begon te rennen. ,,Het was alsof de haardos van de jongen als een enorme bezem de mensen naar de universiteit veegde'', zou de Engelse historicus Ronald Fraser later van een ooggetuige horen. Dat was het begin van het volksverzet tegen generaal Franco, die datzelfde weekend zijn militaire opstand begonnen was.

Een politiemajoor deelde wapens uit. Havenarbeiders begonnen in allerijl een barricade te maken van net geloste balen papier. Overal rond de Rambla werd gevochten. Opeens verscheen een grote formatie van de Guardia Civil. ,,Ik dacht, dit is het einde'', vertelde een ooggetuige aan Fraser. ,,De Guardia, de historische vijand van het volk.'' Maar de kolonel van de troepen wendde zich tot de Republikeinse leiders en salueerde. ,,Het was onvergetelijk.''

Toen het laatste militaire verzet gebroken was, hadden de Catalaanse arbeiders de wapendepots van het leger al geplunderd. De oorlog kon beginnen.