Misser met gevolgen

DE AMERIKAANSE inlichtingendiensten wisten niet waar in Belgrado de Chinese ambassade is gelegen, met als resultaat de ernstigste schok voor de Amerikaans-Chinese betrekkingen sinds in 1972 jarenlang antagonisme tussen communistisch China en Amerika werd overwonnen. Ditmaal geen afzwaaier, maar een vergissing. Leg het maar eens uit aan een regering die van meet af aan tegen de NAVO-bombardementen op Joegoslavië heeft geopponeerd.

In eerste aanleg is de Chinese reactie nog betrekkelijk beheerst. De samenspraak tussen beide regeringen wordt opgeschort voorzover die ging over mensenrechten, verspreiding van massavernietigingswapens, wapenbeheersing en internationale veiligheid, allemaal thema's waar de Amerikanen verlangens hebben die de Chinezen toch maar mondjesmaat wensen in te willigen. Een wrange noot is dat bijna tien jaar nadat Chinese studenten op het Plein van de Hemelse Vrede het Amerikaanse vrijheidsbeeld kopieerden, de bloem van de natie zich het afgelopen weekeinde inspande om Amerika's diplomatieke vertegenwoordigingen met de grond gelijk te maken. Dat het daarvan niet kwam, zegt iets over het hoge regie-gehalte van de demonstraties. De tijden van weleer leken even teruggekeerd toen, volgens het officiële verslag, tienduizenden studenten, gepensioneerden en ambtenaren, gewapend met slogans als ,,Bloed voor bloed'' en ,,Pearl Harbor'', urenlang in de rij stonden om van hun geëxalteerde woede blijk te kunnen geven.

DE TREFFER DIE EEN misser was had niet op een ongelegener tijdstip kunnen komen. Een dag eerder had het Westen op de Petersberg de Russische diplomatie geronseld om Miloševic ervan te overtuigen dat de tijd voor een politiek vergelijk was aangebroken. De eerstvolgende stap had in de VN-Veiligheidsraad moeten worden gezet, waar met name China moest worden overgehaald om een gezamenlijke resolutie waarin een effectieve vredesmacht voor Kosovo zou worden voorzien, niet met een veto te torpederen. De raad kwam in spoedzitting bijeen, het enige agendapunt was het bombardement op de Chinese ambassade in Belgrado.

De sfeer voor wat vorige week in NAVO-kring een doorbraak werd genoemd, maar in werkelijkheid een voorzichtige stap vooruit was, is met de vergissing in Belgrado goed verziekt. De tegenstanders van de NAVO-operaties is een gevoelig argument in handen gegeven, de verdediging dat het aantal missers in verhouding tot het toegenomen aantal aanvalsvluchten meevalt, klinkt met ieder incident cynischer. De oorlog kost levens van onschuldigen en verwoest hun leefomgeving. Inzet van precisiewapens voorkomt dat niet. Oorlog is nu eenmaal onvoorspelbaar. Het was eerlijker geweest dat van het begin af maar gewoon toe te geven.

ZO IS DE NAVO in de val van haar eigen public relations gestruikeld. De voorstelling van een schone high tech-oorlog is in haar tegendeel verkeerd. De oorlog was begonnen ter voorkoming van verdere etnische zuivering in Kosovo. Dat was een gerechtvaardigd doel. Maar met bijna de gehele Kosovaarse bevolking ontheemd, is het doel vervluchtigd. Voor (gedeeltelijke) terugkeer van de Kosovaren zal de medewerking van Miloševic niet kunnen worden gemist. Al was het maar om de Chinezen er alsnog toe te bewegen een oplossing voor Kosovo een kans te geven.