Banken braken in oorlog kluizen van joden open

De Nederlandse banken hebben in de Tweede Wereldoorlog de kluizen van duizenden joden opengebroken en henzelf hiervoor de rekening laten betalen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Meldpunt Joodse Oorlogsclaims.

Volgens R. Naftaniël van het meldpunt werd voor het openbreken en voor het maken van nieuwe sleutels vijftig gulden per persoon in rekening gebracht. Omgerekend naar de huidige waarde hebben de banken volgens hem op deze manier naar schatting anderhalf miljoen ontvreemd. Naftaniël zal deze kwestie binnenkort aansnijden in een gesprek met de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

Het illegaal geïnde geld via het openbreken van kluizen komt bij de feiten die historicus G. Aalders beschrijft in zijn boek Roof. De ontvreemding van het joods bezit in de Tweede Wereldoorlog over de Nederlandse banken. Aalders zegt in een reactie deze kluizenroof niet in zijn boek te hebben vermeld omdat hij ,,een overvloed aan informatie over de banken'' had, maar het bedrag dat Naftaniël noemt lijkt hem ,,niet onaannemelijk''.

NVB-directeur H. Blocks zei dit weekend in een reactie op het boek dat de banken bereid zijn tot terugbetaling van de extra provisie die ze in de Tweede Wereldoorlog hebben ontvangen over de handel in gestolen joodse effecten. Zodra er een redelijke objectieve schatting is, aldus Blocks, gaat de NVB het geld, inclusief rente, terugbetalen.

Aalders beschrijft in zijn vandaag verschenen boek dat voorlopers van ABN Amro en ING aan illegale effectenhandel in de Tweede Wereldoorlog zeker 22 miljoen gulden hebben verdiend (huidige waarde 300 miljoen gulden). De 1 procent extra provisie, waar Blocks op doelde, betreft de handel in aandelen, in het bezit van Nederlandse joden, in Amerikaanse ondernemingen. Hierin werd voor circa veertig miljoen gulden gehandeld. De extra provisie leverde zo 400.000 gulden op. Omgerekend naar de huidige waarde is dat circa 5,6 miljoen gulden. Hoe de verdeling is tussen banken en commissionairs is onduidelijk.

Het geld dat de banken willen betalen zal volgens Blocks ten goede komen aan de joodse gemeenschap. Ook individuele claims zullen de banken in behandeling nemen. Aalders zegt zelf ,,overdonderd'' te zijn door de snelle reactie van Blocks. ,,Ik heb een keihard historisch verhaal geschreven, maar als het nu al zulke gevolgen heeft dan ben ik daar erg blij mee.''

ABN Amro en ING willen nog niet op het boek reageren. ,,Wij zijn het nu aan het lezen. We willen ook zelf onderzoek doen in onze archieven'', aldus een ABN Amro-woordvoerder. Ook de ING wil eerst het boek bestuderen.

Naftaniël van het meldpunt en het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI) is weinig enthousiast over de handreiking van de NVB. Hij vindt het terugbetalen van de extra provisie te weinig. ,,Het gaat om veel meer.'' Zo noemt hij het illegaal geïnde geld voor de kluizen en het feit dat er met de handel in de aandelen buiten de extra provisie nog veel meer is verdiend. Hij noemt het boek van Aalders ,,buitengewoon schokkend''. ,,Het laat goed zien dat de banken gegraaid hebben.'' Naftaniël vindt dat de banken hun foute oorlogsverleden eens moeten erkennen. Volgens rabbijn Soetendorp is het hoog tijd dat tot uitbetaling wordt overgegaan.