Crèche worstelt met scheiding

Ouders die in onmin leven met elkaar, eisen vaak dat de creche hun kind niet meegeeft met de ex-partner. Als de ruzie voorbij is, mag het weer wel; de conciërge wordt poortwachter.

O ja - als vanmiddag soms de vader van Jeanine langskomt, dan mag u haar niet aan hem meegeven hoor. Leidsters van kinderdagverblijf Zaza in de Amsterdamse Rivierenbuurt kregen steeds vaker dit soort verzoeken van gescheiden ouders of ouders die bezig zijn uit elkaar te gaan. Reden voor een brief aan de ouders. Het kinderdagverblijf kan alleen aan zo'n verzoek voldoen ,,als wij in het bezit zijn van een verklaring van de rechter waarop staat dat de desbetreffende vader/moeder niet langer de ouderlijke macht heeft over het kind''. En: ,,Overigens staan wij het ouders die niet langer samenwonen met hun kind niet toe om op het kinderdagverblijf te komen teneinde hun kind te zien. Dat verstoort de rust op het dagverblijf.''

De directie van het kinderdagverblijf wil de conciërge ontlasten van zijn lastige taak als poortwachter voor gescheiden ouders. De liefde van ex-partners fluctueert vaak. Als het tijdelijk wat beter botert, dan mag de deur opeens weer wel open. ,,Wij geven ouders nu het advies om hun kind thuis te houden als ze bang zijn dat de ex-partner het komt ophalen'', zegt adjunctdirecteur M. Wolff van het kinderdagverblijf. ,,Wij geven geen garantie. Zonder een rechterlijke verklaring staat de wet het ons nu eenmaal niet toe een ouder te verbieden zijn kind mee te nemen.''

Voor kinderdagverblijven bestaat geen algemeen protocol op dit punt. De werkgeversorganisatie VOG heeft wel een kwaliteitsstelsel in de maak met voorwaarden waaraan kinderdagverblijven moeten voldoen, maar de omgang met gescheiden ouders blijft daarin onvermeld. Het naleven van de letter van de wet zoals het kinderdagverblijf Zaza dat doet, vindt L. Schreuder van het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn ,,een erg formele benadering''. Haar ervaring is dat de meeste kinderdagverblijven wel bereid zijn om met een ouder, meestal is dat de moeder, afspraken te maken over het niet meegeven van een kind aan de ex-partner. ,,Als het kind bij de moeder woont, moet zij er op kunnen rekenen dat de vader het niet komt ophalen.''

Het Amsterdamse kinderdagverblijf Dromelot hanteert de volgende vuistregel: Geef het kind nooit aan iemand anders mee dan degene die het heeft gebracht, tenzij de brenger daar zelf 's ochtends melding van maakt. ,,De verantwoordelijkheid ligt bij de brenger'', zegt directeur C. Kos. ,,Dat kan dus ook de vader zijn.'' Veel kinderdagverblijven in Amsterdam stellen zich op dat standpunt. Ze zeggen maar incidenteel met het probleem te maken te hebben. Wel vraagt een aantal dagverblijven zich af wat ze doen als vader ter plekke in woede uitbarst.

Om pedagogische redenen is het van groot belang dergelijke scenes te vermijden, zegt A. Nieuwenbroek van het pedagogisch bureau KPC Onderwijsadviseurs. ,,De loyaliteit van een kind aan zijn ouders is grenzeloos. Als je als leidster voor een van de ouders partij trekt - ook al is dat door de feiten gerechtvaardigd - dan is dat voor het kind een teken dat je onbetrouwbaar bent.''

Volgens Nieuwenbroek zouden peuterleidsters zich meer moeten verdiepen in de benadering van kinderen van gescheiden ouders om emotionele problemen op latere leeftijd te voorkomen. De trainingen die KPC Onderwijsadviseurs geeft over omgaan met scheiding worden nauwelijks aangevraagd door kinderdagverblijven.

,,Het probleem lijkt daar minder groot dan in het basis- en voortgezet onderwijs. Een peuter zal minder snel naar je toekomen met de mededeling dat het boos is omdat zijn vader hem niet meer wil zien. Bij een peuter zit het veel meer in het lijf', zegt Nieuwenbroek.Maar peuterleidsters zouden zich beter bewust moeten zijn van het loyaliteitsconflict waarin het kind verkeert. ,,Een kind dat verdrietig op een krukje zit, kun je beter juist niet extra knuffelen. Het is natuurlijk vreselijk moeilijk die impuls te onderdrukken. Maar voor het kind is het accepteren van die warme deken een vorm van deloyaliteit naar elders waar het zo koud is.'' En een leidster moet volgens hem ook nooit denken `ik heb het er maar niet over, daar zal het me wel dankbaar voor zijn'. ,,Negeren is het ergste wat een mens kan overkomen, dat geldt ook voor peuters.''

Maar directeur Kos van Dromelot voelt weinig voor een speciale training. ,,Dan haal je alle spontaniteit weg. Ik ben meer een voorstander van feeling en inlevingsvermogen. We zitten al veel te veel aan regeltjes vast.''