COMPUTER BEOORDEELT UITSTRIJKJES BETER EN SNELLER DAN LABORANT

Een beeldverwerkende computer die baarmoederhalsuitstrijkjes beoordeelt, identificeert evenveel afwijkende uitstrijkjes als de laborant die met zijn ogen achter de microscoop afwijkingen opspoort. Maar de computer van het in Nederland ontwikkelde PAPNET-systeem heeft als voordeel dat het computeroog minder uitstrijkjes ten onrechte het predikaat `afwijkend' toekent. Dat is gebleken uit een onderzoek waarin bij meer dan 21.700 uitstrijkjes de PAPNET-methode werd vergeleken met de gouden standaard, het beoordelen van de uitstrijkjes met de microscoop door twee cytopathologen (The Lancet, 24 april).

De overeenstemming tussen de conventionele en de semi-geautomatiseerde methode bedroeg 89,8% als de onbetrouwbare uitstrijkjes buiten beschouwing werden gelaten. De methoden vertoonden de grootste onderlinge verschillen bij de licht en matig afwijkende uitstrijkjes.

Bij de PAPNET-methode legt een robot het preparaat onder de microscoop. Een digitale camera fotografeert 128 delen van het microscopisch preparaat. De beeldverwerkingsprogrammatuur van de computer zoekt daarna naar afwijkende cellen en geeft aan waar ze zich bevinden. Vervolgens beoordeelt een laborant of de uitstrijkjes normaal zijn of uitgebreider bekeken moeten worden. Afwijkende uitstrijkjes worden nogmaals onderzocht door de patholoog, die de definitieve uitslag toekent. De beoordeling van één uitstrijkje met de PAPNET-methode duurt in totaal gemiddeld 3,9 minuten, terwijl de conventionele methode 10,4 minuten in beslag neemt.

Het werken met PAPNET dient niet alleen voor screening, maar biedt daarbij de mogelijkheid om de gegevens digitaal op te slaan, te verwerken en eventueel uit te wisselen met andere ziekenhuizen voor onderzoek en evaluatie. Voordelen genoeg, menen de onderzoekers, voor de kwaliteit en productiviteit van de cytopathologische laboratoria.

Drie Nederlandse commentatoren in The Lancet denken daar iets anders over. Zij hebben nog twijfels over de diagnostische kwaliteiten van de test, maar hun belangrijkste kritiek betreft de kosten van PAPNET. Per uitstrijkje kost een beoordeling met PAPNET £2 meer dan de conventionele methode, waardoor het nieuwe systeem zwaar drukt op het beschikbare budget voor bevolkingsonderzoek. In veel landen, waaronder Groot-Brittannië en Nederland, is de discussie over de kosteneffectiviteit van screening op baarmoederhalskanker al enige tijd gaande.

(Mariël Croon)