Bloedige staatsgreep in Bissau

Muitende soldaten in Guinee Bissau hebben gisteren president João Bernardo (`Nino') Vieira verjaagd. Bij de coup zijn meer dan honderd doden gevallen. Vieira houdt zich schuil in de Portugese ambassade.

Op de Portugese televisie, die live uitzendt vanuit het West-Afrikaanse staatje, was te zien hoe Vieira vanuit het huis van de lokale rooms-katholieke bisschop werd vervoerd naar de Portugese ambassade in Bissau, de hoofdstad van Guinee Bissau. De rebellerende soldaten hadden de 60-jarige president, die vanaf 1980 aan de macht is geweest, een veilige aftocht naar het ambassadeterrein beloofd.

De rebellen onder leiding van generaal Ansumane Mane hebben gisteren meerdere malen herhaald niet van plan te zijn een militaire dictatuur te vestigen. De civiele overgangsregering, die na een vredesovereenkomst vorig jaar aantrad, kan blijven zitten ter voorbereiding van nieuwe verkiezingen in november. ,,Onze plek is in de barakken'', zo liet een woordvoerder van de rebellen gisteren weten.

De vijandelijkheden begonnen donderdagnacht. Opstandige legereenheden bestookten aan Vieira trouwe troepen in de omgeving van het presidentiële paleis met mortiergranaten en machinegeweervuur. De volgende dag rond het middaguur gaven de regeringstroepen zich over ,,in het belang van het land'', aldus een communiqué van Vieira's chefstaf, brigadier Humberto Gomes.

Guinee Bissau, een van de armste landen van Afrika, is sinds vorig juni verwikkeld in een burgeroorlog. Aanleiding voor het conflict vormde het ontslag van generaal Ansumane Mane, destijds chefstaf, die van illegale wapenleveranties aan separatisten in Zuid-Senegal werd beschuldigd. Mane rebelleerde en wist grote delen van het leger en van de bevolking achter zich te krijgen. Dankzij de inmenging van West-Afrikaanse buurlanden wist Vieira echter het hoofd boven water te houden. Vorig jaar november werd een bestand getekend.

Het motief voor de coup moet volgens waarnemers worden gezocht in de weigering van Vieira om zijn 600-koppige presidentiële garde te ontbinden, zoals was afgesproken in het bestand van vorig jaar.

Tot dusver zouden meer dan 100 doden zijn gevallen, waaronder ongeveer 50 mensen in een kerkmissie, die geraakt werd door mortiergranaat.

Inwoners van Bissau koelden gisteren hun woede op het Franse culturele centrum in de hoofdstad en staken Franse vlaggen in brand als protest tegen de inmenging van West-Afrikaanse troepen uit de franstalige buurlanden Senegal en Guinee. Op de Portugese televisie was te zien hoe Franse functionarissen onder escorte van rebellen in veiligheid werden gebracht naar het Portugese ambassadegebouw.

Een parlementaire onderzoekscommissie sprak Mane eerder dit jaar overigens vrij van de beschuldiging van wapensmokkel en concludeerde dat de schuldigen eerder in de militaire entourage van Vieira moesten worden gezocht. Vieira zelf werd door de onderzoekscommissie op de vingers getikt, omdat hij slordig was omgesprongen met de affaire.

Portugal heeft zich inmiddels bereid verklaard om de `oude vijand' Vieira asiel te verlenen. Vieira was een van de leiders van de guerrillabeweging die Guinee Bissau in 1973 onafhankelijk van Portugal maakte. Hij pleegde in 1980 een staatsgreep en werd in 1994 de eerste democratisch gekozen president van Guinee Bissau. (Reuters)