anti-rookmiddelen

In september is het zover. Dan komt – als alles volgens plan verloopt – de nieuwe anti-rookpil Zyban in Nederland op de markt. De pil kwam in 1997 door de strenge selectie van de Amerikaanse Food- and Drug Administration en heeft, volgens fabrikant Glaxo, al 1 miljoen Amerikanen van het roken afgeholpen. In Zyban zit bupropionhydrochkoride, een stof die delen van de hersenen activeert die gevoelig zijn voor nicotineverslaving. Hierdoor worden ontwenningsverschijnselen tegengegaan. Wie tweemaal daags twaalf weken lang Zyban slikt (geraamde kosten: drie gulden per pil) heeft volgens Glaxo een kans van een op twee om na de behandeling rookvrij te worden verklaard.

Uit peilingen van de Stichting Volksgezondheid en Roken (Stivoro) blijkt dat 33 procent van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder rookt. Ieder jaar proberen 1 miljoen rokers een einde aan hun bad habit te maken, waarvan een tiende met goed resultaat. De markt voor anti-rookmiddelen zoals Zyban is dus groot, maar het effect van de meeste middelen blijft volgens Stivoro onbewezen. Onderzoek toont volgens de stichting bovendien aan dat driekwart van de succesvolle stoppers geen hulpmiddel heeft gebruikt. ,,Eigenlijk'', zegt directeur B. de Blij ,,is het not done om te schrijven over dubieuze anti-rookmethoden, want je wilt lezers tenslotte geen rad voor ogen draaien.'' Maar goed, de directeur wil de hand wel over het hart strijken. Een dag later ligt er een dikke knipselmap in de bus.

Dat roken vooral tussen de oren zit, bewees Allen Car, wiens boek Stoppen met Roken (prijs: 25 gulden) overal ter wereld op de bestsellerlijsten prijkt. Ooit rookte de Brit 100 sigaretten per dag, maar aan die gewoonte maakte hij definitief een einde toen zijn eerste zoon geboren werd. Het boek schijnt te werken: er zijn hordes mensen die het holle gevoel in de maagstreek, dat zo kenmerkend is voor het afkicken van een nicotineverslaving, zien als het kleine ventje dat almaar om voedsel (nicotine) schreeuwt en dat je uit kunt hongeren opdat hij overlijdt. Voor de die hards, die het vooral moeten hebben van het groepsgevoel, is er sinds enkele jaren De Opluchting, een `rationeel-emotieve deprogrammeermethode', die enige verwantschap vertoont met de methode-Carr. Het gaat om een eendagstraining in het Amsterdamse Victoria Hotel (kosten: 325 gulden), waarbij deelnemers leren dat de relatie tussen hun verstand en gevoel danig verstoord is. Roken geeft ogenschijnlijk een gevoel van welbehagen, maar zodra de sigaret gedoofd is, rest de roker niets dan zijn of haar eigen leegte. Initiatiefnemer Jan Geurtz is zo zeker van zijn zaak, dat hij 200 gulden teruggeeft aan degenen die aan het eind van de dag nog niet overstag zijn.

Anti-rookcursussen zijn er in alle soorten en maten. De kwaliteit kan per cursus aanzienlijk verschillen. Een beproefde methode is volgens de Stichting Volksgezondheid en Roken de door de huisarts verstrekte Minimale Interventie Strategie (MIS). Tijdens een doorsnee consult probeert de huisarts te achterhalen hoe groot de motivatie en de nicotine-afhankelijkheid van zijn patiënt zijn. Vervolgens wijst hij op de gezondheidsrisico's van roken en de voordelen van een staakt-het-vuren. Zijn de grootste barrières eenmaal uit de weg geruimd, dan wordt een stopdatum geprikt. Indien nodig schrijft de arts een nicotine-vervanger voor. De Minimale Interventie Strategie wordt door de meeste ziektekostenverzekeraars vergoed, al blijkt niet iedere huisarts even gemotiveerd: de anti-rookmethode mag levens besparen, maar brengt geen geld in het laatje.

En dan zijn er de vele anti-rookmethoden waarvan het effect volgens Stivoro onbewezen is, maar die desondanks redelijk populair zijn. Dertien procent van de rokers neemt zijn toevlucht tot de bekende nicotinepleisters (gemiddelde prijs: 70 gulden voor pakje van 14 stuks). De pleister moet iedere ochtend op een onbehaard stukje huid van de romp, bovenarm of heupen worden geplakt. Sommige pleisters moeten voor het slapengaan worden verwijderd. Het principe van de nicotinekauwgum (15 gulden voor een pakje van 30 stuks) is niet veel anders, zij het dat de roker iets te doen heeft. Die moet kauwgom na een tijdje wel als pruimtabak achter de kies stationeren. De vrijgekomen nicotine kan zo via de wang in het bloed worden opgenomen.

Van geheel andere orde zijn de alternatieve anti-rookmiddelen. Sommige rokers zweren erbij: de soft-lasertherapie, een in Amerika ontwikkelde methode waarbij tientallen uiteinden van energiebanen worden verwarmd, gekalmeerd of juist gestimuleerd door middel van een laserpen. Het Laser Centrum in Leeuwarden rekent 250 gulden voor een behandeling van een uur, inclusief intakegeprek. Zogenoemde nabehandelingen worden tegen gereduceerd tarief aangeboden. Vergelijkbaar, maar een stuk goedkoper, is de anti-rook acupunctuur, waarbij naalden in de oren worden gestoken. De behandeling duurt gemiddeld een uur en kost zo'n 80 gulden. Wie het grof geschut schuwt, kan zich altijd nog wenden tot een hypnotiseur. Ofwel: terug naar de 12-jarige die voor het eerst een sigaret opsteekt. Was het peer pressure? Nieuwsgierigheid? Tijd om wakker te worden!

,,We hebben champagne besteld'', zegt Jan-Jaap. ,,Kom je er ook bij?''