Angst voor immigratiegolf bedreigt status Hongkong

Deze week heeft de regering van Hongkong ruggespraak gehouden met het centrale gezag in Peking over de aanpak van een potentiële, grote migrantenstroom uit China. Schande, roept de oppositie in Hongkong.

Krottenwijken, hoge werkloosheid, uitpuilende klaslokalen, gebrekkige sociale voorzieningen, een onverantwoord tekort aan medische bijstand en schrijnend hoge belastingen. Zo ziet Hongkong er volgens zijn regering in 2007 uit wanneer 1,67 miljoen Chinese migranten een kwart van de huidige bevolking van de voormalige Britse kroonkolonie het recht krijgen zich in de stad te vestigen. Volgens de oppositie is dat alarmerende toekomstbeeld onjuist. Zij verwijt de regering van Hongkong van opzettelijke negatieve beïnvloeding van de publieke opinie en ongegronde bangmakerij.

Maar Tung Chee-hwa, de Chief Executive van Hongkong, meent dat dit wel degelijk staat te gebeuren als gevolg wordt gegeven aan de omstreden uitspraak, begin dit jaar, van het Court of Final Appeal, Hongkongs hoogste hof van beroep. Die bepaalde toen dat buitenechtelijke kinderen van ouders met een permanente verblijfsstatus in Hongkong, en kinderen geboren voordat hun ouders die status hadden verworven, het recht hebben zich te vestigen in de voormalige Britse kroonkolonie. Volgens Tung, gisteren ten overstaan van de Wetgevende Raad, het parlement van Hongkong, is dit ontoelaatbaar en moet worden ingegrepen, desnoods door Peking.

Met name over dat laatste bestaat grote beroering onder juristen en in het democratische kamp. Inspraak van Peking, zo beweren zij, ondermijnt de geloofwaardigheid van het Court of Final Appeal en de `een land, twee systemen'-formule waaronder Hongkong sinds de overdracht door Groot-Brittannië aan China in 1997 een hoge mate van autonomie heeft behouden. Albert Chen Hung-yee, hoofd van de rechtenfaculteit aan de Universiteit van Hongkong, heeft in een telefonisch vraaggesprek gezegd dat inspraak van China's Nationale Volkscongres, het parlement, betekent dat de rechtsgeldigheid van alle juridische uitspraken in de toekomst op losse schroeven komt te staan. ,,Het is schadelijk voor de autonomie. Als het [ingrijpen] één keer gebeurt, kan het ook vaker.''

De discussie over inspraak, aanpassing of herroeping van de beslissing van het Court of Final Appeal heeft een extra dimensie gekregen sinds bekend is geworden dat de regering relevante informatie over beperkingen van de omvang van de migrantenstroom opzettelijk heeft achtergehouden. Volgens Ho Hei-wah, directeur van de Society for Community Organization en specialist op het gebied van migrantenzaken, is bij de regering bekend dat ruim eenderde van de respondenten die in een onderzoek over de kwestie zijn benaderd, te kennen heeft gegeven geen poging te zullen ondernemen hun kinderen in China naar Hongkong te halen. Volgens Ho is dat vooral het gevolg van het feit dat veel van die kinderen zijn geboren uit geheime, buitenechtelijke relaties. Bovendien zou een aanzienlijke groep Chinezen er de voorkeur aan geven in China te blijven. Het aantal potentiële migranten zou derhalve veel lager zijn, volgens sommigen zelfs de helft minder, dan formeel is beweerd.

Minister Regina Ip Lau Suk-yee van Veiligheid zei vorige week dat 692.000 mensen, onder wie 520.000 buitenechtelijke kinderen, zich vrijwel onmiddellijk zouden kunnen vestigen in Hongkong. Na zeven jaar zouden nog eens bijna een miljoen kinderen van die migranten het recht hebben hun ouders te volgen. Indien die aantallen correct zijn, dan heeft pakweg een op de vijf mannen in Hongkong een buitenechtelijk kind in China.

De oppositie en andere politieke activisten hebben het bestuur van Hongkong beschuldigd van opzettelijke negatieve beïnvloeding van de publieke opinie om daarmee de migrantenregeling met brede steun ongedaan te maken. En hoewel, zoals gezegd, geen duidelijkheid bestaat over het exacte aantal migranten dat recht heeft op permanente vestiging, is de stemming in Hongkong zeer negatief. Onder de 6,8 miljoen inwoners, van wie velen zelf ooit uit China zijn gevlucht, bestaat de angst dat Hongkong wordt overspoeld met Chinese migranten die het maatschappelijk leven totaal zullen ontwrichten. Hongkong kampt als gevolg van de financiële crisis in Azië al met een record-percentage werklozen van 6,2 procent, de wachttijden voor sociale huisvesting, waarvan meer dan de helft van de bevolking van Hongkong gebruik maakt, bedraagt gemiddeld zes jaar, de sociale bijstand is laag en recent onderzoek heeft uitgewezen dat het ziekenhuiswezen in Hongkong met grote financiële tekorten kampt.

Stephen Yau, directeur van de Hongkongse afdeling van International Social Service (ISS), vindt de ongerustheid onder de bevolking terecht. Yau is verantwoordelijk voor de opvang van de meeste migranten die jaarlijks naar Hongkong trekken en hij gelooft dat, als de cijfers van minister Ip kloppen, alleen door middel van structurele investeringen en belastingverhoging de migrantenstroom verwerkt kan worden. ,,Het is nu, met een quotum van 150 Chinese migranten per dag, al een groot probleem, laat staan wanneer het er overeenkomstig de berichten bijna duizend per dag worden. Ik denk dat Hongkong onvoldoende stabiliteit kan bieden voor zo'n grote groep mensen.''

Omdat de publieke opinie over het migrantenprobleem inmiddels zeer negatief gestemd is, is er volgens kritische juristen en politici vrijwel geen ruimte meer voor redelijkheid en discussie. Zij hebben er in de afgelopen dagen meer dan eens op gewezen dat de bevolking van Hongkong er op dient toe te zien dat ze haar ruime mate van autonomie niet verspeelt. Inspraak door China, dat te kennen heeft geven hulp te willen bieden wanneer het daar om wordt gevraagd, zal internationaal worden uitgelegd als inmenging en schending van de autonomie in de Speciaal Administratieve Regio die Hongkong sinds 1997 is. En wijziging van de Basic Law, de mini-constitutie van Hongkong, biedt op de korte termijn geen soelaas omdat grondwetswijzigingen de goedkeuring vereisen van het Chinese parlement (NPC) dat een keer per jaar, in maart, in Peking bijeenkomt. Bovendien is bekend dat Peking een dergelijke oplossing wenst te vermijden omdat wijziging van de grondwet die mede door Peking is ontworpen, zou impliceren dat het centrale bestuur zijn werk slecht heeft gedaan.

NPC-leden uit Hongkong zijn van mening dat het Court of Final Appeal zijn beslissing moet `corrigeren'. Maar dat is een oplossing die door onafhankelijke juristen is afgedaan als ,,onrealistisch''. ,,De Raad van Hoger Beroep is het hoogste rechtscollege'', aldus Martin Lee Chu-ming, de leider van de Democraten, in de Hongkongse krant South China Morning Post. ,,Dat is de wet. Als het je niet bevalt, dan dien je de wet te wijzigen.''