UEFA zorgt voor overvolle voetbalkalender

De opzet van het Europese bekervoetbal verandert komend seizoen ingrijpend. Het aantal toernooien vermindert, het aantal wedstrijden neemt toe. De grote clubs profiteren.

Toen Feyenoord zich al vroeg in het voorjaar had verzekerd van deelname aan de Champions League vroeg trainer Leo Beenhakker onmiddellijk naar de internationale speelkalender van volgend seizoen. Na het aanschouwen van het overvolle programma, riep hij verschrikt uit dat de spelers en trainers volgend seizoen hun bed beter naar De Kuip kunnen verplaatsen.

Van 4 augustus tot 9 december wordt op 29 dagen Europees bekervoetbal gespeeld. Dat is negen speeldagen meer dan vorig jaar. De NOS zal op tenminste 22 dagen rechtstreekse uitzendingen verzorgen. Anders dan voorheen worden de wedstrijden in de Champions League uitgesmeerd over twee midweekse dagen, namelijk dinsdag én woensdag. De donderdag is vrijgekomen door het verdwijnen van het Europa-Cuptoernooi voor bekerwinnaars, dat opgaat in de strijd om de UEFA Cup. De grote hoeveelheid wedstrijden voor dit evenement wordt dan ook grotendeels verschoven van de dinsdag naar de donderdag. Alleen teams uit landen met drie of meer deelnemers aan het UEFA-Cuptoernooi mogen ook wedstrijden op dinsdag in de vroege avond spelen.

Het drukke programma van de Champions League, dat slechts wordt onderbroken door een winterstop van een maand in januari, is het gevolg van de uitbreiding van het aantal deelnemers van 16 naar 32. De nieuwe opzet zal vooral knelpunten opleveren in Engeland en Spanje waar de hoogste afdeling nog altijd uit twintig teams bestaat.

De groei van de Europese elitecompetitie kwam tot stand onder druk van de zogenoemde G14. Dit is een monsterverbond van 14 topclubs, onder wie Ajax, PSV, AC Milan, Juventus, Manchester United, Bayern München, FC Barcelona en Real Madrid. Het gezelschap dreigde vorig jaar met het Italiaanse bedrijf Media Partners een eigen Super League op te richten die kon rekenen op een inkomstenbron van 3,8 miljard gulden. Daarvoor moesten de tv-beelden van de wedstrijden wel achter de decoder verdwijnen.

In een poging de 51 lidstaten bij elkaar te houden deed de UEFA de concessie dat de Champions League zou worden uitgebreid en de te verdelen inkomsten zouden worden verhoogd naar ongeveer een miljard gulden. Dankzij een groter aantal wedstrijden worden de toch al rijke grootverdieners sowieso verzekerd van een hoger banksaldo. Maar echte garanties heb je alleen als je je eigen competitie organiseert. Van de G14 staan zes topclubs momenteel in hun nationale competitie op een plek die geen uitzicht biedt op deelname aan de Champions League, ondanks de uitbreiding. Onder hen de Italiaanse grootmachten Juventus en Internazionale maar ook Ajax. Rechtstreeks, dus zonder het spelen van een voorronde, plaatsen zich op basis van de huidige stand van zaken slechts zes `G14-teams': Milan, Bayern München, Manchester United, Olympique Marseille, Barcelona en FC Porto.

Aan de opgewaardeerde Champions League nemen 32 ploegen deel. Zestien ploegen kwalificeren zich rechtstreeks, de andere helft plaatst zich via de voorrondes. De 32 ploegen worden verdeeld over acht groepen. De nummers één en twee van elke poule gaan naar de tweede fase waarin met vier groepen van vier teams wederom een competitie wordt gespeeld. De twee beste teams gaan over naar de kwartfinales (laatste acht) die net als de halve finales volgens het knock-outsysteem een beslissing moeten brengen. Gevolg van de nieuwe opzet is, dat de winnaar van de Champions League tenminste 17 wedstrijden moet spelen, tegen 11 nu.

De eerste drie landen van de UEFA-ranking, Italië, Duitsland en Spanje, kunnen maximaal met vier teams deelnemen aan het uiteindelijke toernooi der kampioenen. Net als Nederland mogen ze twee deelnemers direct opgeven. Maar hoeveel Duitse ploegen worden op het prestigieuze toernooi toegelaten als Bayern München op 26 mei in Barcelona ook nog eens de Champions League wint? De regels schrijven voor dat de winnaar automatisch is geplaatst. De Duitse bond DFB mag alleen meer dan vier deelnemers inschrijven als Bayern München zich niet via de competitie heeft gekwalificeerd. Dat is echter al het geval. Die zekerheid is er ook bijna voor de andere finalist Manchester United. De Engelse bond FA mag, als het elftal van Jaap Stam zich handhaaft in de top drie van de Premier League, derhalve maximaal drie deelnemers inschrijven, ook als de Mancunians de Europa Cup 1 zouden winnen.

Aangezien de bekerwinnaars volgend seizoen deelnemen aan het UEFA-Cuptoernooi is ook dat evenement uitgebreid. De top 6 van de plaatsingslijst – Nederland staat vijfde – mogen inclusief de bekerwinnaars drie deelnemers afvaardigen. Dat aantal kan nog worden uitgebreid door de afvallers uit de derde kwalificatieronde van de Champions League. Voor de top 3, Italië, Duitsland en Spanje, betekent dat dat de plaatsen 1 tot en met 6 in de competitie recht geven op Europees voetbal. Voor Nederland geldt dat nummers vier en vijf uit de competitie, alsmede de bekerhouder, deelnemen aan het UEFA-Cuptoernooi. In totaal 79 clubs uit landen van buiten de top 8 moeten zich in een voorronde plaatsen voor de eerste ronde.

Daarnaast mag de titelhouder van dit seizoen meedoen en drie teams die zich na een lange weg weten te plaatsen via de Intertoto-competitie. Het land dat het beste presteert met vertegenwoordigende elftallen en clubteams in een door de Europese voetbalunie bijgehouden Fair Play-competitie mag één extra deelnemer aan het UEFA-Cuptoernooi afvaardigen. Daarnaast zullen twee extra teams worden aangewezen na een loting met de landen die op jaarbasis minimaal een acht gemiddeld hebben gescoord voor fair play. In Nederland is Heerenveen koploper in de Fair Play-competitie.

Tenslotte kan er zich een complicatie voordoen als Ajax zich via de competitie plaatst voor het UEFA-Cuptoernooi, en ook de beker wint. De Europese voetbalunie zal de KNVB over dit vraagstuk schriftelijk antwoorden. Het mag duidelijk zijn dat de UEFA op de burelen in het Zwitserse Nyon over een paar hooggekwalificeerde computerprogrammeurs moet beschikken om het Europa Cup-voetbal nog in goede banen te leiden.