Sarkis

Een serie bewegende schilderijen, zo zou je de 25 korte videofilms van de Franse kunstenaar Sarkis (1938) kunnen omschrijven. Met aquarelverf, een penseel, een kommetje water en een vel papier maakt hij steeds een ander kunstwerk. De opnamen registreren hierbij niet zozeer het maken van aquarellen, maar leggen díe handelingen vast die vaak te vluchtig zijn om buiten de film te kunnen bestaan.

Aan het einde van Au commencement la main rouge bijvoorbeeld – iedere film duurt enkele minuten – zie je in een kom water, gemengd met rode verf, een hand liggen die op het witte papier ernaast is nagetekend. De opbouw in de film daarnaar toe is echter spannender dan het uiteindelijke resultaat: het water is niet rood gekleurd door de verf op het penseel, maar door de vantevoren rood beschilderde hand die langzaam in het kommetje glijdt. De half verzonken, rode hand die vervolgens als palet wordt gebruikt, ligt er als een stilleven bij en vraagt er gewoon om te worden nageschilderd.

Nog vluchtiger is Au commencement l'aura, waarbij de kom met water dit keer op een afbeelding van een schilderij van Mantegna (`De opstanding') is geplaatst. Met een penseel worden voorzichtig gele en rode kleursporen in het water getrokken, geïnspireerd op de aura van Christus, die zich hoe langer hoe meer met elkaar vermengen.

25 Short Films (1997-98) waarvan dit jaar al een voorproefje was te zien op het International Film Festival Rotterdam, beleeft nu zijn wereldpremière in galerie de Zaal in Delft. Op initiatief van galeriehoudster Marja Groenendaal hangt er van iedere film ook een still (digitale print) aan de wand.

Sarkis maakte de films in het atelier van de kunstenaar Caldier in Saché, Frankrijk, waar hij op verzoek van de Franse overheid een half jaar heeft gewerkt. Het lijkt vreemd dat Sarkis, die bekend staat om zijn grote installaties in onder andere het Centre Georges Pompidou en Musee d'Art Moderne et Contemporain Genève, zich in dit immense atelier beperkte tot een klein bureau tegen de muur. Op dit bureaublad en met een digitale camera aan het plafond maakten hij zijn `aquarellen op video'.

Maar eigenlijk past zo'n bureautje ook wel bij iemand die in retraite gaat. Bij nadere beschouwing heeft deze periode Sarkis er toe verleid een retrospectief te maken; elke film blikt terug op een deel van zijn verleden. Au commencement la photographie obscure, de eerste film uit de reeks, is wat dat betreft een smaakmakertje. Hierop wordt een veel te donkere zwart-wit foto van zijn atelier in 1969 met lucifers uitgelicht.

Andere films als Au commencement l'image colorée verwijzen naar zijn vormentaal: in een met water gevuld kommetje wikkelen twee handen zorgvuldig een videobandje af. Van dit materiaal maakte hij al eerder beelden zoals `Geistesblitz' (1992) in de Vleeshal in Middelburg. Op de slierten video waarmee de rijzige pop in de ruimte destijds was behangen, stond oorspronkelijk een orkestopname van Rocca, Paolina Pergugia, waaraan de herinnering op deze manier voor Sarkis `zichtbaar' werd. En in Au commencement immense wordt er met een penseel in blauwe letters `Ici la nuit est immense' geschreven, die door het spatten met water op het papier gaan uitlopen. Dezelfde tekst in het Nederlands (`Hier is de nacht immens') maakte hij al in 1991 van neonverlichting in het Centraal Museum, Utrecht, tijdens de tentoonstelling `Night Lines'.

Hoewel de 25 Short Films autobiografische bijzonderheden vertonen, zijn ze ook zonder die wetenschap nog altijd intrigerende bewegende schilderijen. Wel of niet ondersteund met muziek (Bach, Giya Kancheli of zijn twaalfjarige zoontje op viool) of het geluid van een regenachtige nacht, worden alle episoden met een klinkende tik tegen het kommetje ingeleid. Misschien zou het een idee zijn, zo suggereert de galeriehoudster, om ze te vertonen op de movieboxen tijdens lange vliegreizen naar verre oorden. Om de tijd te doden, maar meer nog vanwege de meditatieve werking ervan.

Sarkis: 25 Short Films. T/m 28 mei in Galerie de Zaal, Koornmarkt 4, Delft. Do t/m za 12-17.00u, zo 14-17.00u. In juni, juli en aug. op afspraak, tel. 015–2145913.