Grieken beginnen zich te bezinnen

De Grieken beginnen zich, gedreven door eigenbelang, langzaam te bezinnen op hun radicale anti-NAVO-opstelling.

Kostas Koutsourákis, eigenaar van de grootste vlaggenwinkel in Athene, is bijna door zijn voorraad Amerikaanse vlaggen heen. ,,Iedereen koopt ze om ze te verbranden'', zegt hij, ,,liefst de grootste.'' Toch is deze rage over haar hoogtepunt heen. De 1 mei-demonstraties in Athene – een communistische en een niet-communistische – verliepen voor het eerst zonder dat er een vlag werd verbrand. Kort tevoren had een terroristische organisatie, `Revolutionaire Kernen', uit protest tegen het NAVO-optreden een bom laten ontploffen in hotel Intercontinental – overigens Brits, niet Amerikaans. Een 39-jarige Griekse, computerexpert, kwam daarbij om het leven. Er volgden honderden schertsbommeldingen, voornamelijk in hotels, waardoor het bezoekende Zweedse koningspaar zich genoodzaakt zag van een hotel te verhuizen naar de Zweedse ambassade. In Griekse kranten werd dit weggestopt, Zweedse smulden er van.

Deze affaire werd een van de factoren die de geëxalteerde Griekse reacties ietwat deden bedaren. Een andere was het inzicht dat de luidruchtige anti-NAVO-opstelling ten koste zou kunnen gaan van het toerisme, dit zomerseizoen. Na de aanslag kwam er een waarschuwing uit Washington voor Amerikanen die Griekenland bezoeken weg te blijven bij demonstraties en rekening te houden met het anti-Amerikaanse klimaat. Het hele land is sinds kort beklad met USA-tekens, waarbij de `S' in een hakenkruis is veranderd. Dit is niet leuk voor bezoekende Amerikanen.

De waarschuwing – nog net geen negatief reisadvies – viel wat ongelukkig samen met een rapport van het State Department waarin werd genoteerd dat in 1998 Griekenland van alle Europese landen de meeste terroristische aanslagen telde. Deze golden nooit toeristische objecten, zodat ze geen grote indruk maakten op Europese toeristen. Maar vele ervan waren wel gericht tegen Amerikaanse instellingen. Het zijn tot nu toe alleen de Amerikanen – en natuurlijk de Joegoslaven – die wegblijven uit de Griekse toeristencentra. Voor de rest is er nog niets aan de hand, zelfs niet op Korfu, zo dicht bij Albanië. Maar de Grieken beginnen gevoelig te worden voor hun eigenbelang, vastgelegd in de woorden van hun premier Simitis, die vreemd genoeg aan populariteit wint: Griekenland vóór alles.

Vanzelfsprekend zijn de media nog vrijwel geheel in de ban van selectieve verontwaardiging over het NAVO-optreden. Er zijn nu een stuk of tien reeds min of meer beruchte sprekers die in kranten en vooral op de televisie de Grieken er aan proberen te herinneren dat nationale zuiveringen voorafgingen aan de bombardementen en daar ook op volgden. De meeste Grieken hadden tien jaar lang niet over nationale zuiveringen gehoord en begonnen met deze term pas vertrouwd te raken nadat premier Simitis, en vooral minister van Defensie Tsochatzópulos die in de mond namen. Bij de talloze televisiepanels over Joegoslavië zit nu steevast een van deze tien die een tegengeluid laten horen, maar meestal wordt hij – er zijn geen vrouwen bij – figuurlijk of soms ook letterlijk van het scherm geveegd als hij laat blijken de verdrijvingen van Servische kant nog erger te vinden dan de luchtacties.

Toch heeft dezer dagen de `beruchtste' van deze tien, oud-minister en oud-burgemeester van Piraeus Andreas Adrianópoulos, voor het eerst helemaal kunnen uitspreken in een vraaggesprek op het relatief gematigde kanaal MEGA. Dat had iets te maken met een schandaal dat binnen de Griekse journalistieke wereld is losgebarsten over het optreden van Griekse verslaggevers in Priština, de eerste dagen van de bombardementen. Eén van hen, Stelios Telidis, die getuige was van het rauwe optreden van de Servische politie tegen plaatselijke Albanese journalisten en andere burgers en al gauw de regio moest verlaten, heeft bij de Federatie van Journalisten een klacht ingediend. Daarin beschuldigt hij zijn collega's die mochten blijven zich bij de plaatselijke Servische autoriteiten te hebben `ingelikt'.

De brief verscheen in het maandblad Klik. Tot het Griekse publiek begint nu iets door te dringen van de wijze waarop het vanuit Priština is gedesinformeerd. Door de Serviërs verwoeste gebouwen werden getoond als `gebombardeerd door de NAVO', maar over de `ontruimingen' van steden in Kosovo moet het eerste woord op de Griekse media nog vallen.