REGELS

Enkele voorbeelden van oorlogsrecht, zoals vastgelegd in internationale verdragen en verklaringen:

Agressie

Het hoogste internationale misdrijf is agressie, zei het Tribunaal van Neurenberg na de Tweede Wereldoorlog. Het blijft een lastig begrip. Voor agressie geldt in het bijzonder de typering van een Nederlandse minister dat ,,een oorlogsmisdrijf iets is dat de tegenpartij heeft begaan''. Voor agressie werd vorig jaar een plaatsje gereserveerd in de lijst van door het Internationale Strafhof te berechten misdrijven, maar de invulling werd overgelaten aan een vervolgconferentie.

Genocide

Hoog op de lijst van internationale misdrijven staat ook genocide, volkenmoord. Een staat van oorlog is niet vereist om van dit misdrijf te kunnen spreken. Dit is typerend voor de naoorlogse ontwikkeling van het humanitaire recht. Van oorsprong is dit beperkt tot internationale gewapende conflicten, maar het is vooral door de Rode-Kruisverdragen uitgebreid tot binnenlandse conflicten.

Non-combattanten

Klassieke regels van oorlogsrecht betreffen de behandeling van krijgsgevangenen en repressailles tegen de burgerbevolking. Een modern onderwerp is het uit elkaar houden van burgerluchtvaart en militaire toestellen. Het belang daarvan bleek bij het neerhalen van een Iraanse airbus boven de Golf door het Amerikaanse marineschip Vincennes tijdens een verkenningsmissie.

Wapens

Het Haagse oorlogsrecht verbood het afwerpen van explosieven uit ballonnen, dum-dumkogels en gifgassen. Zeemijnen gelden als een geoorloofd strijdmiddel. Maar de oorlogvoerende partijen moeten hun uiterste best doen om verankerde contactmijnen binnen bepaalde tijd onschadelijk te maken. Het Achtste Haagse verdrag uit 1907 over zeemijnen is voor een belangrijk deel achterhaald door de moderne techniek. Maar in de zaak van Nigaragua tegen de VS over het leggen van mijnen voor zijn havens verklaarde het Internationale Gerechtshof in Den Haag in 1986 dat de beginselen van humanitair recht van dit verdrag nog steeds gelden voor het leggen van mijnen zowel in tijd van oorlog als vrede.