Kabinet-Kok rekent zich arm

Volgens de deze week gepubliceerde Voorjaars- nota moet er voor zo'n

2 miljard gulden worden bezuinigd. Er zijn de nodige tegenvallers. Toch kunnen ze weldra worden overtrof- fen door meevallers.

Terwijl de Tweede Kamer geniet van een kort reces, heeft het kabinet-Kok deze week de Voorjaarsnota openbaar gemaakt. Dat document, op basis waarvan het financiële beleid dit jaar zal worden bijgestuurd, bevat geen spectaculaire verrassingen. De regeringspartijen PvdA, VVD en D66 zijn het enkele weken geleden al tamelijk geruisloos eens geworden over een bezuinigingspakket van zo'n twee miljard gulden.Deze aanvullende bezuinigingen zijn hard nodig door onder meer een toevloed van asielzoekers en de regenwaterschade.

De inkomstentegenvallers drijven het EMU-tekort dit jaar op tot 1,7 procent van het bruto binnenlands produkt (bbp). Dat is nog steeds ruim binnen de Europese norm van maximaal 3 procent, maar veel hoger dan het tekort van 0,9 procent in 1998 en ook hoger dan de oorspronkelijke verwachting voor dit jaar van 1,3 procent.

Terwijl het kabinet straks in de Kamer steun zoekt voor een tussentijdse bezuinigingsronde, wankelt echter het fundament onder de Voorjaarsnota. De sombere boodschap van minister Zalm (Financiën) bevat enkele vooronderstellingen, die straks wel eens achterhaald zouden kunnen zijn.

Het gros van de tegenvallers heeft namelijk een gemeenschappelijke oorzaak: alles lijkt dit jaar tegen te zitten in de economie. De reële economische groei wordt volgens het Centraal Planbureau (CPB) een magere 2 procent, door de afvlakking van de wereldhandel en verwachte afname van de consumptie-boom die de afgelopen jaren de Nederlandse economie heeft aangejaagd. De nominale groei blijft bovendien steken op 3,25 procent, omdat de inflatie extreem laag is, waardoor de overheid onder meer minder btw-afdrachten binnenkrijgt.

Maar gaat het wel zo slecht met de economische groei? De Amerikaanse economische groei, die zo belangrijk is voor de relevante wereldhandel, wordt door Consensus Economics (dat wereldwijd de ramingen van economen meet en middelt) inmiddels geraamd op 3,6 procent voor 1999. Analisten zitten nu met hun ramingen gemiddeld op 2,3 procent voor Nederland en staan op het punt die verder op te schroeven mede als gevolg van meevallende economische groei in het buitenland.

Het optimisme van de analisten wordt ook ingegeven door de aanhoudende consumentenbestedingen, die bijvoorbeeld zijn te zien in de showrooms. De autobranche-organisatie RAI gaat ervan uitgaat dat dit jaar 6 procent minder auto's verkocht zullen worden dan in het ,,exceptionele jaar'' 1998. Op grond daarvan verwacht het kabinet een half miljard minder te vangen aan de bijzondere verbruiksbelasting. De jongste cijfers van de RAI maken duidelijk dat het feest nog niet voorbij is: dit jaar werden tot en met 20 april zo'n 20 procent meer auto's verkocht dan in dezelfde periode het jaar ervoor.

Ook de inflatie, waarover het kabinet zich deze zomer buigt, zou wel eens kunnen meevallen. De bbp-deflator, een brede telling voor de inflatie in Nederland, wordt in de Voorjaarsnota geraamd op 1 procent. Hoewel de definitie van de consumentenprijzen iets afwijkt, geven de eerste drie maanden van dit jaar een inflatie te zien die boven de 2 procent ligt. De inflatie zal in de in de rest van dit jaar ook opgestuwd worden door de hogere olieprijs.

Het CPB heeft de raming voor de olieprijs voor dit jaar verlaagd van 14,5 naar 11,5 dollar per vat, reden waarom het kabinet voor ruim 700 miljoen gulden minder aan aardgasbaten ingeboekt. Met de huidige olieprijs van 16,5 dollar per vat, gloort echter een meevaller van 1,2 miljard gulden.

Een dollarkoers van 1,90 gulden is geprikt voor dit en volgend jaar. Volgens het CPB leidt een dubbeltje duurdere dollar tot een extra groei van de economie met 0,2 procentpunt in 1999, extra inkomsten van 1 miljard gulden en een daling van het EMU-tekort met 0,1 procentpunt. De huidige dollarkoers van 2,04 gulden, biedt dus uitzicht op een flinke meevaller.

Met de mogelijke halve en hele miljarden aan meevallers bij de inkomsten kan het tekort wel eens dicht bij de oorspronkelijke 1,3 procent of lager uitkomen. Daarbij kan ook de statistiek een handje helpen. Het CBS heeft per 1 mei de telling van het bbp in overeenstemming gebracht met de nieuwste Europese en internationale statistisch normen voor de Nationale Rekeningen. Door de nieuwe telling is het bbp opeens 4,2 procent groter dan voorheen. In de berekening van het EMU-tekort als percentage van het bbp scheelt dit een kleine 0,1 procentpunt in het begrotingstekort.

Ook bij de uitgaven gloort een meevaller. Het kabinet rekent op een spectaculaire toename van het aantal asielzoekers van 35.000 in 1998 tot 52.000 dit jaar en heeft daarvoor een gat van 1,2 miljard gulden moeten dichten. De jongste voorspellingen suggereren een stijging tot `slechts' 45.000 asielzoekers.

VOORJAARSNOTA via www.nrc.nl/Doc