Duitsland heeft succes hard nodig

De Duitse regering staat vandaag bij de bijeenkomst van belangrijke industrielanden in Bonn (G-8) onder zware druk een doorbraak in de Kosovo-crisis te bereiken. Zowel kanselier Gerhard Schröder als de groene minister Oskar Fischer heeft een succes dringend nodig om de groeiende groep tegenstanders in hun eigen partijen te appaiseren.

De ministers van Buitenlandse Zaken van zeven industrienaties en Rusland kwamen bijeen op initiatief van Duitsland. Tot de groep behoren de VS, Groot-Brittannië, Canada, Frankrijk, Italië, Japan, Duitsland en Rusland. De bijeenkomst maakt deel uit van het Duitse vredesplan van 14 april dat voorziet in een bombardementspauze van 24 uur en de installatie van een VN-vredesmacht in Kosovo, zodat de vluchtelingen kunnen terugkeren. Fischer had liever gezien dat de G-8 al in april bijeen was gekomen om een vredesplan uit te werken, maar daar achtten de VS de tijd niet rijp voor.

Fischer hoopt dat de G-8 het eens wordt over een concreet stappenplan voor een oplossing van het Kosovo-conflict. Duitsland wenst dat een werkgroep in New York een VN-Veiligheidsresolutie gaat voorbereiden, die een strategie voor een vredesplan bekrachtigt. Ook hoopt Fischer dat de acht overeenstemming bereiken over de `aanwezigheid' van internationale civiele en veiligheidstroepen, die Kosovo binnentrekken onder VN-vlag, zodra de Serviërs een begin hebben gemaakt met een troepenaftocht. Tot nog toe heeft Belgrado een troepenmacht in Kosovo afgewezen, maar Bonn hecht vooral aan de bemiddelende rol van Rusland dat Joegoslavië tot andere gedachten moet brengen. De NAVO van haar kant houdt strikt vast aan een gewapende troepenmacht onder haar leiding.

De grote vraag is of de bijeenkomst vandaag een gezamenlijke verklaring oplevert, waarin sprake is van toenadering tussen Rusland en de NAVO. Moskou zal ermee moeten instemmen dat alleen troepen met een `krachtig' mandaat voor veiligheid in Kosovo kunnen zorgen. Washington moet zich bereid verklaren zijn hardere, `militaire' opstelling af te zwakken.

Duitsland ziet zich als bemiddelaar tussen Amerika en Rusland; zelfs oud-bondskanselier Helmut Kohl is afgelopen weken ingezet om toenadering tussen de presidenten Clinton en Jeltsin te bereiken. Van Fischer wordt diplomatiek trapezewerk verwacht wil hij zijn vredesplan zien te realiseren. Duitsland heeft pijnlijk moeten ervaren hoe bescheiden de rol is van een middelgrote Europese macht, nadat het Fischer-plan in april meteen door de NAVO terzijde werd geschoven. Het voorstel van een staakt-het-vuren van 24 uur schoot vooral het State Department in het verkeerde keelgat. De Duitse invloed in de NAVO is gering. 90 procent van het materieel en van de kosten van de oorlog komt voor rekening van Amerika, rekende kanselier Gerhard Schröder deze week voor. Dat bepaalt wie het voor het zeggen heeft.

Maar juist met de strategie van de NAVO hebben de Groenen en een deel van de SPD steeds meer problemen. Zelfs oppositieleider Wolfgang Schäuble (CDU/CSU) vroeg zich gisteren in een Bondsdagdebat af of de NAVO haar doelen in Kosovo wel bereikt. Fischer is er alles aan gelegen volgende week op het partijcongres van de Groenen over Kosovo een succesje – hoe gering ook – te kunnen presenteren. De pacifisten willen een motie in stemming brengen de luchtacties onmiddellijk te stoppen. Wordt deze motie aangenomen, dan raakt Fischer geïsoleerd en kan dit tot een breuk in de coalitie leiden. Ook in kringen rond Schröder groeien de zorgen over het toenemend verzet tegen de oorlog bij de bevolking. Er wordt al vanuit gegaan, dat `van nu af aan' de klok tegen de regering tikt.