Corsica bewijst zichzelf opnieuw als wespennest

Het laten afbranden van een strandrestaurant nabij Ajaccio, brengt de Franse premier Jospin in problemen. Maar het is dan ook een brand op Corsica.

In Corsica komt alles samen wat Frankrijk aardig en soms ongrijpbaar latijns maakt. De hartelijkheid, de palmbomen, de italiaanse tongval, de siësta na de lunch. Maar ook: bommen en mitrailleurvuur op straat, de wet van de stilte, oude vetes die generaties lang worden uitgevochten, een revolutionaire dekmantel voor maffioze praktijken. Voor iedere regering in Parijs een hopeloos wespennest.

Als de minister-president van Frankrijk in het nauw kan komen doordat vijf gendarmes een illegale strandtent bij Ajaccio in brand hebben gestoken, dan laat dat verschillende dingen zien: dat premier Jospin de ambitie heeft eindelijk orde op zaken te stellen, dat hij dacht te slagen waar velen voor hem jammerlijk mislukten, en ook dat Corsica een ideaal actieterrein is voor rivaliserende politiemachten.

Want ook dat is één van de voorlopige conclusies die uit het jongste Corsicaaanse drama valt te trekken. Zonder de traditionele rivaliteit tussen gendarmerie, nationale politie en diverse veiligheidsdiensten zou strandrestaurant Chez Francis even buiten Ajaccio nog dagelijks 400 maaltijden serveren. Louis de Funès was een groot kenner van de Franse politiecultuur.

Eerst de landelijke schade: ruim een jaar nadat de hoogste rijksambtenaar op Corsica, Claude Erignac, werd vermoord, zit zijn opvolger Bernard Bonnet in de Santé-gevangenis in Parijs, verdacht van medeplichtigheid aan brandstichting. De moord is nog allerminst opgelost. De poging de rechtsstaat op het 'Ile de Beauté' te herstellen is als een boemerang teruggekomen op de regering, en vooral op het hoofd van premier Jospin. Hij heeft voor het eerst in zijn bijna tweejarig premierschap moeten ontkennen dat hij zou aftreden. Vanmorgen moest ook minister Jean-Pierre Chevènement (Binnenlandse Zaken) dat herhalen. Corsica brandt op het binnenplein van Jospins ambtpaleis Hôtel Matignon.

De bizarre feiten: in de nacht van 19 op 20 april heeft een vijftal gendarmes, allen officieren, op amateuristische wijze een houten strandrestaurant in brand gestoken. Zij waren leden van de GPS, een speciale 95 man sterk actie-peloton van de gendarmerie, vorig jaar geformeerd omdat de nieuwe prefect Bonnet de nationale politie op Corsica niet vertrouwde. Die zouden te nauwe contacten hebben met de plaatselijke bonzen, de nationalisten en de soms geheimzinnige oud-minister van Binnenlandse Zaken Charles Pasqua. Ook de reguliere gendarmerie op het eiland werd gepasseerd bij het oplossen van de moord op Erignac en de schoon schip-operatie van Bonnet.

De eigenaar van het in Ajaccio populaire Chez Francis zou volgens de inlichtingendienst de GPS helpen bij het aanwijzen van de moordenaars, volgens de prefect en zijn omgeving was het andersom. Toen Bonnet de illegaal gebouwde strandtenten wilde sluiten kreeg de hoogste baas van de inlichtingendienst in Parijs uitstel tot oktober voor elkaar. De steeds eenzamer schoon-schip-clan van Bonnet zou toen hebben besloten op zijn Corsicaans terug te slaan.

Jospins vertrouwen in zijn law-and-order prefect is diep geschokt. Zijn recht door zee-'methode' toont voor het eerst zijn beperkingen. De nieuwe prefect Lacroix - uitgezocht om zijn saaie degelijkheid en gebrek aan media-gevoeligheid - begint maandag met een onmogelijke opdracht.

Iedere keer als Corsica nationale problemen oplevert, vragen enquêteurs of de Fransen nog hechten aan de band met het eiland. Ook nu antwoordt de meerderheid: laat ze gaan als ze zo nodig anders willen zijn. Maar dat is niet aan de orde. Afstaan van grondgebied is gezichtsverlies dat geen regering zou overleven. Het eiland heeft bovendien geen bestaanskans als onafhankelijke staat. Met 250.000 inwoners en een collectieve verslaving aan Franse en Europese subsidies is het 'nationalisme' op zijn best een droom van enkele honderden fanaten, op zijn slechtst een dekmantel voor afpersers en warhoofden. De meerderheid zwijgt. De spreekwoordelijke schoonheid van het eiland heeft tragische kanten.