Luchtruim Bulgarije open voor NAVO

Er werd veel gescholden in en rond het gebouw van het Bulgaarse parlement gisteren, maar uiteindelijk stemde een overweldigende meerderheid van het parlement voor openstelling van het Bulgaarse luchtruim aan de NAVO.

Zes uur duurden de debatten die live op de Bulgaarse radio en televisie werden uitgezonden en die door de linkse oppositie ruim werden benut om zich te profileren. Inspelend op gevoelens van veel Bulgaren dat betrokkenheid bij de NAVO de kans op een oorlog in Bulgarije alleen maar dichterbij brengt, trokken de socialisten (de ex-communisten) fel van leer. Veiligheidsagenten moesten voorkomen dat het tot een handgemeen kwam toen oppositieleider Georgi Parvanov, leider van de Socialistische Partij, de regering beschuldigde van landverraad. Volgens hem zou een positief antwoord op het NAVO-verzoek Bulgarije direct bij de oorlog betrekken. In een toespeling op een incident een week geleden waarbij een NAVO raket boven Sofia neerkwam, schilderde hij een dramatisch beeld van luchtgevechten tussen de NAVO en de Joegoslavische luchtmacht boven Bulgaars grondgebied.

Uiteindelijk werd het NAVO-verzoek echter met een grote meerderheid (153 stemmen tegen 81, bij één onthouding) aangenomen nadat minister Nadezjda Mihailova van Buitenlandse Zaken had verklaard dat tegenstemmen Bulgarije van de Europese landkaart zou doen verdwijnen en het land medeplichtig zou maken aan het geweld in Kosovo. De leider van de partij van de Turkse minderheid omschreef de stemming als ,,een historische kans op de laatste trein naar Europa''.

Bulgarije is het laatste buurland van Joegoslavië dat zijn luchtruim openstelt voor de NAVO-vliegtuigen. De NAVO mag alleen gebruik maken van een strook van enkele honderden kilometers van de grens met Joegoslavië en niet boven grote steden, industriële centra en de kerncentrale in Kozlodoej vliegen. Nog deze week komt een team van NAVO-experts de Bulgaren helpen bij het aanpassen van hun eigen luchtafweer, zodat ze onderscheid kunnen maken tussen `vriend of vijand' in de lucht.

Bulgarije heeft moeilijke weken achter de rug. De centrum-rechtse regering van premier Kostov had aanvankelijk geen antwoord op het begin van de NAVO-acties. ,,Onze bevolking moest niets hebben van de acties. Anti-Europese en anti-Amerikaanse gevoelens groeiden. In plaats van Europeanen werden we weer een Balkanvolk, dat zich sterk met Servië identificeerde'', meent de Bulgaarse analist Evgeni Dainov. Volgens hem raakte de regering, die daarentegen sterk gericht is op Euro-Atlantische integratie, na het begin van de bombardementen aanvankelijk in paniek. ,,Ze wist geen beleid te maken of beslissingen te nemen. Ze kon gewoon niet uitleggen wat ze aan het doen was, terwijl de media de NAVO en Europa zwart maakten.''

De politieke storm lijkt nu even voorbij, maar Ognjan Mintsev, een andere analist, waarschuwt voor nieuwe instabiliteit als de oorlog in Joegoslavië blijft voortduren.

Nu al is Bulgarije zestig procent van zijn buitenlandse handel kwijt omdat de Donau in Joegoslavië als gevolg van de bombardementen en de vernietiging van bruggen niet meer bevaarbaar is. De enige weg naar Europa voert nu via Roemenië dat slechts via één brug vanuit Bulgarije bereikbaar is. Mintsev maakt zich ook grote zorgen over het buurland Macedonië dat dreigt te bezwijken onder de vluchtelingenlast. ,,Als er etnisch geweld uitbreekt in Macedonië kan Bulgarije niet afzijdig blijven.'' Mintsev benadrukt dat de Bulgaren veel dichter bij de Macedoniërs staan dan bij de Serviërs.