Oorlogsdrama zonder reclame

Al dagenlang maakt RTL4 er nadrukkelijk reclame voor: vanavond Schindler's List zonder reclame-onderbrekingen! Dat is, moeten we blijkbaar begrijpen, het toppunt van fatsoen en piëteit. De familiezender die anders niet vies is van commerciële interrupties op de meest ongelukkige momenten, neemt in dit geval een plechtige pose aan – hoewel men zich ook kan afvragen of er voldoende adverteerders te vinden zouden zijn geweest om die reclameblokken te vullen. Te vermoeden valt dat maar weinig reclamemakers het risico hadden willen lopen om kijkend Nederland te storen met triviale boodschappen over deodorants, auto's of verzekeringen.

Intussen heeft RTL4 vanavond wel de Nederlandse tv-primeur van Schindler's list, het epos over de Duitse zakenman Oskar Schindler die – aanvankelijk uit opportunisme, maar allengs ook uit waarlijke bekommernis – een grote groep joden door de oorlog wist te slepen door van hen onmisbare arbeidskrachten voor zijn bedrijf te maken. Steven Spielberg is bekritiseerd omdat hij uit de hele jodenvervolging nu juist net dat ene verhaal koos waarin het goed afliep, maar niemand kon de verbazingwekkende kwaliteit van zijn film in twijfel trekken. Wie eraan begint, komt niet meer los. Ruim drie uur lang houdt Spielberg de soms bijna ondraaglijke spanning vast.

Weliswaar kan één kleine kunstgreep (een klein meisje wier rode jasje het enige kleurelement vormt in het schitterende zwart-wit) worden gezien als knieval naar het Hollywood-sentiment, maar verder wordt het relaas met verrassend veel nuances verteld. En wie het indrukwekkend gedocumenteerde boek van Thomas Kenealy heeft gelezen, dat aan de film ten grondslag ligt, weet dat het waarheidsgehalte hoog is gebleven. Apocrief is hooguit het twistgesprek dat Schindler voert met de sadistische kampcommandant die er een gewoonte van maakt vóór het ontbijt vanaf zijn zonovergoten balkonnetje een paar joden neer te knallen. Maar het geeft wel aanleiding tot een veelbetekende uitspraak over het uitoefenen van macht. ,,De ware macht,'' zegt Schindler op weloverwogen toon, ,,is om het volste recht te hebben iemand neer te schieten en het dan niet te doen.'' Dat is de taal die zo'n kampcommandant verstaat.

Deze week komen in de filmkeuze van de omroepen weer heel wat vaste nummers voorbij. Zaterdag was Sophie's Choice al te zien, woensdag duikt The longest Day weer op en donderdag volgt Het Meisje met het rode Haar. Nieuw is verder alleen een Amerikaanse tv-versie van Het Dagboek van Anne Frank op SBS6, op woensdagmiddag. In die rij past, nu de film is vrijgegeven voor vertoning door de open kanalen, ook Schindler's List. En over een paar jaar volgt ongetwijfeld Spielbergs laatste, Saving Private Ryan. Ook zo'n film om zonder reclame-onderbrekingen te zien.

Schindler's list (Steven Spielberg, VS, 1993), RTL4, 20.30-23.55u.