Leerling van ds King

Het enige dat gisteren ontbrak bij de vrijlating van de drie Amerikaanse soldaten was een gospelkoortje. Maar de soldaten lieten in stijl hun dank blijken aan hun bevrijder, ds Jesse Jackson. ,,Free at last! Free at last! God Almighty, free at last!'', zongen ze nadat ze aan zijn hand de Kroatische grens waren overgestoken. Een passend besluit van de Jackson-show.

De dominee heeft het toch weer voor elkaar gekregen in Belgrado, net als in 1990, toen hij in de aanloop tot de Golfoorlog gijzelaars vrijkreeg in Bagdad. Toch was zijn missie voor president Clinton geen onverdeelde zegen. Het Witte Huis noemde de reis naar Belgrado vooraf ,,gevaarlijk'' en ,,slecht getimed''. De vrijlating van de soldaten is vooral een pr-stunt voor Miloševic. Jesse Jackson, die in landen als Cuba, Irak of Joegoslavië het zwarte, dus `goede' Amerika vertegenwoordigt, is voor hem de juiste persoon om mee op de foto te staan. Zeker als Jackson de gastvrijheid beloont door de NAVO op te roepen tot overleg. ,,Wie niet praat, verspeelt moreel gezag'', zo zei hij.

Jesse Jackson (57), een leerling van dominee Martin Luther King uit Zuid-Carolina, beleefde zijn gloriedagen in de jaren tachtig. En niet toevallig viel zijn opkomst samen met de neergang van de Democratische partij. In 1984 was Jackson de eerste zwarte kandidaat die een Democratische voorverkiezing won. Hij stond bekend als een voorvechter van burgerrechten en positieve discriminatie en als een man die zijn publiek met zijn kanselretoriek tot groot enthousiasme kon opzwepen. Zijn `Regenboogcoalitie' van zwarten, hispanics, vrouwen en linkse `liberals' behaalde in 1984 zo'n sterk resultaat, dat de uiteindelijke kandidaat Walter Mondale terdege rekening moest houden met zijn inzichten. Daardoor schoof Mondale in de ogen van gewone Amerikanen zover naar links op dat hij geen schijn van kans maakte tegen Ronald Reagan. Zeker toen Jackson werd betrapt op een opmerking die rook naar antisemitisme: hij noemde joden bij hun scheldnaam `hymies' en New York `Hymietown'.

Vier jaar later deed Jackson het nog beter: zeven miljoen stemmen. Kandidaat Michael Dukakis kon evenmin om hem heen en werd door George Bush in de pan gehakt. In 1992 zag de dominee in dat de Democraten nooit zouden winnen zolang hij zich op de voorgrond drong. Hij gaf daarom zijn zegen aan de in zijn ogen veel te conservatieve Bill Clinton en hield zich verder stil. Clinton won, zowel toen als later met overweldigende steun van zwarte kiezers.

Jackson kreeg voor zijn hulp geen posten met veel profiel. Clinton hield hem in de schaduw. Zo was Jackson `speciaal gezant' in Afrika, een post die weinig voorstelde. Vorig jaar stond hij weer even in de schijnwerpers, nadat Clinton bekende dat hij toch seks had gehad met Monica Lewinsky. De dominee bezocht de Clintons, en kon achteraf melden dat Hillary en dochter Chelsea de president na een avond vol geween en tandengeknars vergiffenis hadden geschonken. Het Witte Huis zou graag zien dat de dominee zich ook in de toekomst blijft beperken tot zijn pastorale taken.