Foetsimoeti

In het nieuwe Verzetsmuseum in Amsterdam (tegenover Artis) trof ik tussen de vele tentoongestelde documenten het volgende briefje aan.

,,Mijnheer, Daar het mij bekend is dat u drie joden in Uw huis verborgen houdt raadt ik Uw aan te zorgen dat er voor Woensdag 15 september aan de Kiosk Coolsingel voor het postkantoor een envelloppe met

f 750 bezorgd is onder letter A.B.C. Daarmeede is Uw geheim bij mij veilig. Mocht het er niet zijn dan voel ik mij verplicht anderen maatregelen te treffen.''

We weten niet hoe het met de geadresseerde en zijn drie onderduikers is afgelopen. Maar het is niet moeilijk om je een beeld te fantaseren van de paniek die zo'n anoniem briefje moet hebben veroorzaakt.

Zoals je verzetsdaden hebt, zo heb je ook verraadsdaden – een woord dat helaas niet bestaat in de Nederlandse taal. Ontdek de verraadsdaden in het volgende geval.

Wat moet er niet in mej. L. Haasnoot zijn omgegaan toen zij van dr. D.G. Noordijk van de Inspectie van het Onderwijs dit briefje ontving?

,,Mij wordt medegedeeld dat U op Dinsdag 21 juli aan uw leerlingen zoudt hebben gevraagd om Oranje bloemen mee te brengen. Verder zoudt U nog steeds den Nederlandschen leeuw in porselein als broche dragen, hetgeen verboden is. Ik moge U verzoeken, mij ten spoedigste hieromtrent volledig in te lichten.''

Het aardige van het Verzetsmuseum is dat het deze `kleine' gevallen van verzet en verraad niet versmaadt. Hannie Schaft kennen we allemaal, maar van Nelia Epken zullen weinigen hebben gehoord, al moet ook zij een moedige vrouw zijn geweest.

Nelia Epken was een Haagse verloskundige die een vader en moeder voorstelde om hun pasgeboren kind de namen Irene, Beatrix, Juliana en Wilhelmina te geven. Zo geschiedde. Er verscheen een geboorte-advertentie in de krant, waarna het echtpaar tal van gelukwensen kreeg van wildvreemde mensen. Dat was voor Nelia aanleiding om ook een bedankadvertentie te laten plaatsen – wéér met al die namen.

Dat werd de mof te veel. Nelia werd opgepakt en naar het concentratiekamp Ravensbrück gedeporteerd, waaruit zij in augustus 1945 terugkeerde.

`Klein verzet' tref je ook aan in de grappen die de ronde deden. In het museum ligt een lijstje met de bijnamen die Hitler in de verschillende landen zou hebben. Polen: Pikkinsky; China: Hong-Kreng-Hang; Rusland: Slarottimof; Japan: Foetsimoeti; Noorwegen: Olaf Bek; Portugal: Lopez de Zee in; Engeland: Sir Pent; Friesland: Jatstra; Maleisië: Strontjong; Ierland: O'Brajem; Kaffers: Führer.