DE TWEEDE KAMER PAKT UIT...

De bloemetjesjurken, zo worden ze genoemd. Het zijn de bussen vol plattelandsvrouwen die op doordeweekse dagen door het gebouw van de Tweede Kamer schuifelen. Ze krijgen een inleidend praatje in de oude groene Kamerbankjes, die ergens in een zaaltje staan opgesteld. Er is een tentoonstellinkje over de geschiedenis van de Staten-Generaal. Er worden rondleidingen verzorgd langs vergaderzalen.

Speciaal voor dagjesmensen als deze, en ook voor de permanente Kamerbewoners die er schielijk proestend langsschieten, staat sinds kort in de centrale hal van het Kamergebouw een bescheiden expositie van bric à brac. Titel: De Kamer pakt uit. Het zijn cadeaus die in de loop der jaren door bevriende presidenten en parlementen aan de Nederlandse volksvertegenwoordiging zijn geschonken. We zien een handgemaakt kussen dat het rijden op de rug van een kameel moet veraangenamen. Er zijn badslippers met zilverfiligrain uit Syrië. Er is een in perspex gegoten replicaatje van de Koreaanse Kun Kwam Chang-kroon (zesde eeuw). En zie de forse sigarenkist uit India, goed voor wel honderd bolknakken.

Het is, alles bij elkaar, een gemoedelijke uitdragerij die op doortocht lijkt naar het Waterlooplein. Maar het kan nog erger. In een kelder onder de oude balzaal van stadhouder Willem V, voorheen ook de oude vergaderzaal van de Kamer, staat nog veel meer `goedbedoelde rotzooi' die achter de spreekwoordelijke rododendrons is terechtgekomen. Neem de koperen beddenpan (handgeslagen). Een bamboematje van een halve meter hoog waarop het Indiase parlement is geschilderd. Een kussen met aan elkaar gestikte stukken geitenhuid uit Irak. En verder een lange reeks schalen, vazen, penningen, schildjes en andere vormen van ambachtelijkheid.

... MET LELIJKE EN ZWARE SPULLEN ...

De verzameling geeft geen representatief beeld van de geschenken die doorgaans met alle égards aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal worden overhandigd. ,,Wij krijgen alles wat te zwaar of te lelijk is om zelf mee naar huis te sjouwen'', grapt de `conservator' van 's Kamers schatkamer, die dit niet gezegd wil hebben. Het is ook niet helemaal waar wat hij zegt. Vele van de cadeaus hebben ergens in het Kamergebouw een permanente plek gekregen. Zoals drie klokken uit de Antillen en Aruba, bevestigd op een plank, opgehangen in het ledenrestaurant, die de tijd aangeven in Willemstad, Oranjestad en Amsterdam. Of de vele gedenkborden en -tegels waarmee Kamerleden hun werkkamers opsieren.

Een algemene gedragscode voor het ontvangen van cadeaus bestaat niet. De meeste fracties hanteren als richtlijn dat persoonlijke geschenken niet mogen worden aanvaard wanneer ze een `veronderstelde waarde' boven de vijftig gulden vertegenwoordigen. Dat is ook de regel die in het algemeen voor ambtenaren geldt. Voor cadeaus aan de Kamer als geheel of aan Kamercommissies bestaan geen aparte regels. Het wordt aan de prudentie van Kamerleden overgelaten wat zij zelf houden en wat zij `inleveren' bij het presidium van de Kamer. Getuige de administratie die van het rariteitenkabinet wordt bijgehouden, was oud-voorzitter Deetman zeer gewetensvol in het doorgeleiden van de relatiegeschenken: relatief veel spullen dateren uit zijn periode.

In de goederenstroom uit de hele wereld is een patroon te ontdekken. Aziatische landen schenken graag gedenkschilden: metalen, op hout bevestigde platen waarop een heel verhaal gegraveerd staat, `ter herinnering aan ...', `met de meeste hoogachting van ...'. Uit Afrika komt veel kunstzinnige ambachtelijkheid. Uit Oost-Europa stromen hebbedingetjes toe als miniatuurtreintjes annex pennenhouder voor op de schrijftafel.

... EN GEEFT ZELF DELFTS BLAUW

En de Kamer zelf, hoe goedgevend is de Tweede Kamer? ,,Wat we krijgen en wat we geven is meestal heel bescheiden'', zegt Margaretha de Boer (PvdA), de voorzitter van de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken. ,,Ik streef naar mooie, kleine aardigheden. Laatst zijn we naar China geweest met twaalf zilveren theelepeltjes, met een oud-Hollands motiefje – heel sierlijk.''

Voor officiële reizen gaan Nederlandse parlementariërs op pad met Delfts blauw, Makkumer aardewerk, Leerdams kristal en Hollands tin. Voor hoge gastheren en -vrouwen wordt wel eens een oude prent bij een antiquariaat betrokken. In Nederland, als voormalige zeevarende natie, zijn van vrijwel iedere plek op aarde wel eeuwenoude landkaarten voorhanden. Die doen het als cadeautje altijd goed met een fraaie lijst er omheen.

In geval van bijzondere geschenken wordt vooraf bij Nederlandse ambassades in den vreemde even gepolst of beoogde geschenken wel in goede aarde zouden vallen. Een vergissing is snel begaan. Kamervoorzitter Bukman ging eens op pad met een kristallen zonnewijzer, maar helaas was over het hoofd gezien dat de reis voerde naar een land ten zuiden van de evenaar. Dat maakte een zonnewijzer uit het noordelijke Leerdam helaas onbruikbaar.

Oudere Kamerleden kunnen nog vertellen over een reis naar een Baltisch land, waarbij twee liter jenever in twee Delfts blauwe kruiken meeging. De ene kruik brak onderweg in de koffer van een griffier, wat de geur van zijn gewassen goed sterk veranderde. De andere kruik werd geschonken aan een autoriteit die geheelonthouder bleek te zijn.

Zoals ieder bedrijf of instituut heeft ook de Tweede Kamer haar eigen standaard-pakket met pr-artikelen. Het is de bonte verzameling van pennensets, T-shirts, paraplu's en stropdassen die parlementariërs naar believen kunnen uitdelen. Tot enkele jaren geleden waren de dassen nog van 100 procent polyester. Na klachten van veel Kamerleden zijn ze inmiddels vervangen door zijden dassen.

Van een levendige cadeautjescultuur zou geen sprake zijn. ,,Ik krijg met Kerst wel eens een flesje wijn, maar verder valt het reuze mee'', zegt Jan Dirk Blaauw (VVD), lid van de Vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken. ,,Soms zijn we wel eens te terughoudend, vind ik. We kregen een keer geen budget om Nederlandse militairen in Cambodja te bezoeken. Martin Schröder bood ons toen acht tickets aan. Zijn zoon had ook bij dat VN-bataljon gediend. Schröder vond ook dat wij daar moesten gaan kijken. Maar de collega's waren tegen het accepteren van gratis tickets van Martinair. Uiteindelijk zijn we gegaan met een Orion: 44 uur vliegen heen en 44 uur terug. Geradbraakt waren we.''

Binnenlandse werkbezoeken en spreekbeurten leveren evenmin veel spiegels en kraaltjes van waarde op. Blaauw: ,,Laatst was ik met PvdA-collega Peter van Heemst op een Zuid-Hollands eiland. Kregen we aan het einde van de avond een enorme mand met groenten overhandigd. Ik heb Van Heemst toen maar thuisgebracht. Die zag zichzelf niet met die mand de streekbus instappen.''

Redactie: Gijsbert van Es