`Bij iets moois knort de synthesizer instemmend'

Add N to (X) heeft een bijna menselijke relatie met zielig afgedankt muziekinstrumentarium.

In de vuilnisbak vind je de mooiste spullen, zoals de `klassieke' MS20-synthesizer, die popmuzikant Barry Smith opviste uit een vuilniscontainer op het Londense Piccadilly Circus. Met mede-synthesizerfanaten Ann Shenton en Steve Claydon begon hij in 1994 Add N to (X), een groep die zich tot doel heeft gesteld om met oude, analoge apparatuur als de theremin en de Moog-synthesizer voort te bouwen op het avantgardistische gedachtengoed van Edgar Varèse, Kraftwerk en Moog-pionier Walter Carlos, bekend van de grensverleggende synthesizerplaat Switched on Bach. Als typering van hun overwegend instrumentale muziek bedacht Add N To (X) de term Avant Hard, tevens de titel van de nieuwe cd die melodieuzer en toegankelijker klinkt dan het debuut On The Wires Of Our Nerves (1998).

,,Het is eem misvatting om te denken dat wij oude spullen gebruiken omdat we een hang hebben naar het verleden,'' zegt Ann Shenton. ,,Van een gitarist die een oude Gibson Les Paul-gitaar gebruikt wordt ook niet automatisch gezegd dat hij retro-muziek maakt. Je kunt wel degelijk muziek van nu maken op oude apparaten. Het mooie van die analoge machines is dat ze niet zo voorspelbaar zijn als de digitale apparatuur die ervoor in de plaats is gekomen. Als je een theremin of een Minimoog aan zet, weet je nooit precies van te voren welk geluid er uit zal komen.''

De groepsnaam Add N To (X) is een computerterm die hun werkwijze kenschetst: ,,We voegen een menselijke factor toe aan de commando's die onze machines ontvangen,'' zegt Shenton, die op de hoes van het debuutalbum werd afgebeeld als het bloederige middelpunt van een operatiekamer waar ze met een keizersnede werd verlost van een synthesizer.

,,We zijn voortdurend op zoek naar de ziel van de elektronische apparaten waarmee we werken. Als muziekinstrument verschilt een mooie oude synthesizer niet van een Stradivarius of een Steinwayvleugel, in die zin dat de klank pas tot leven komt als er regelmatig op wordt gespeeld. Soms voelen we ons een soort bevrijdingsfront voor uit de mode geraakte keyboards. Er bestaat in Londen een synthesizermuseum, waar ze een woekerbedrag aan entree te vragen om alleen maar te mogen kíjken naar een verzameling zeldzame synthesizers. Schandalig, vind ik dat. Muziekinstrumenten zijn er om te worden bespeeld.''

In de liefdevolle handen van Add N To (X) is een synthesizer is geen onpersoonlijk stuk plastic. ,,Wij communiceren daadwerkelijk met onze apparaten. Als een van ons iets moois speelt, begint zo'n synthesizer soms instemmend te knorren. Op andere momenten gaan we een gevecht aan met de machines. Toen Barry voor het eerst probeerde te spelen op de MS20 die hij bij het vuilnis had gevonden, bleek het ding onder stroom te staan en werd hij een paar meter achteruit tegen de muur geslingerd. Puur rationeel zou je misschien zeggen dat het apparaat kapot was, maar voor ons was het de zoveelste indicatie dat elke synthesizer een eigen wil heeft. Vooral bij optredens kunnen ze zich misdragen. In een warme, vochtige zaal zijn onze machines aan stemmingen onderhevig. Daarvan raken we niet in paniek. Integendeel, want het onvoorspelbare karakter van ons instrumentarium is een onderdeel van de spontane manier waarop we muziek maken. Niet wij, maar de machines zijn de baas.''

Hoewel ze hun muziek uiterst serieus nemen, is humor Add N to (X) niet vreemd. De single Metal fingers in my body gaat gepaard met een animatie-videoclip die geïnspireerd werd op een cartoon uit een oude Playboy, die ze alweer bij het vuilnis vonden. ,,Een vrouw gaat naar bed met een robot,'' beschrijft Shenton het filmpje laconiek, ,,en na afloop knalt de robot uit elkaar. Erg sexy, en het contrast tussen ijskoud metaal en een zacht vrouwenlichaam past goed bij onze muziek. We realiseerden ons bij voorbaat dat zo'n video niet in elk familieprogramma vertoond kan worden en we zijn allang tevreden dat het eens een keer 's nachts is te zien op MTV. Maar pornografie zou ik het niet willen noemen, want daarvoor is het te onschuldig. Bovendien is het geen seksistische mannenfantasie, want de hele video is door vrouwen gemaakt.''

Door de toevoeging van twee drummers aan hun live-bezetting is Add N To (X) niet langer afhankelijk van drummachines. ,,Op onze vorige cd experimenteerden we met drum'n'bass-ritmes,'' zegt Shenton. ,,Daar zijn we van afgestapt omdat je met voorgeprogrammeerde drumgeluiden nooit de spontaniteit en de vrijheid bereikt die een echte drummer je kan geven. Onze muziek past even goed op de dansvloer van een technoclub als in een klaslokaal het Royal College of Art, waar de video van ons nummer Little black rocks in the sun wordt gebruikt als lesmateriaal. Met andere Britse popgroepen voelen we ons nauwelijks verwant, evenmin als met de Duitse Krautrock waarmee we ten inrechte in verband zijn gebracht omdat op onze vorige cd toevallig de songtitels Planet Munich en Gentle Germans voorkwamen. Het liefst zou ik onze muziek langzaam maar zeker zien doordringen in alle onderdelen van de populaire cultuur, vam filmkunst tot televisiereclame, als een virus dat je niet meer kwijtraakt als het eenmaal vat heeft gekregen.''

Add N To (X): Avant Hard (Mute/Play It Again Sam). Concerten 5/5 Effenaar Eindhoven; 6/5 Doornroosje Nijmegen; 26/5 Melkweg Amsterdam.