Iedereen mag weten waarvan de baas het doet

De top van een beursfonds moet voortaan transacties in eigen aandelen melden. Nieuwe signalen voor beleggers.

Iedere medewerker weet binnenkort waar de baas `het allemaal van doet'. Nu aandelentransacties en mogelijk ook het salaris van bestuurders openbaar worden, is eindelijk duidelijk waarvan de boot, de tennisbaan en dat Franse kasteeltje worden betaald.

Menig bedrijf is het ontgaan, maar sinds een maand moeten bestuurders van beursfondsen elke aandelentransactie aan de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) melden. Deze beurswaakhond houdt een openbaar register bij waarin tot nu toe nog maar tien namen prijken. ,,We zijn in de aanloopfase een beetje tolerant, maar nu gaan we de bestuurders de duimschroeven aandraaien'', dreigt een woordvoerder van de STE. Straks kan iedereen misschien ook al op Internet zien of de baas aandelen heeft verkocht of opties heeft verzilverd.

Doel van deze openheid is misbruik van voorkennis te voorkomen. Niet alleen de bestuurders zelf, ook naaste familieleden en zelfs goede vrienden of vriendinnen dienen hun aandelenbezit bekend te maken. ,,Voordeel van het openbare register is mogelijk dat het oneigenlijke transacties voorkomt. Iedereen kan ze immers volgen'', stelt advocaat D. Doorenbos. ,,Keerzijde is dat de buitenwereld al snel tot conclusies komt die wellicht niet gerechtvaardigd zijn. Bijvoorbeeld dat de top geen vertrouwen heeft in zijn eigen bedrijf op het moment dat er aandelen worden verkocht.''

Doorenbos zag zijn scepsis deze week al bevestigd. ,,Een bestuurder van de Nationale Investeringsbank die de verkoop van zijn aandelen aan de STE had gemeld wordt door de media direct beschuldigd van misbruik van voorkennis. Dergelijke ongezonde interesse werkt volgens mij alleen maar negatief.'' Dat die interesse ook positief kan werken bewijzen twee bestuurders van het kwakkelende Delft Instruments, die onlangs samen 10.000 aandelen in het eigen bedrijf kochten. Dat moet de burger moed geven.

Lastig zijn de vaagheden in de nieuwe regelgeving. Dat de bestuurder gewijzigde belangen moet melden is duidelijk, maar hoe zit dat met zijn echtgenote met wie hij al drie jaar in scheiding ligt? ,,En is ook bij de maîtresse van de president-commissaris sprake van een bestendige relatie, waardoor zij haar belangen inzichtelijk moet maken?'', wil Doorenbos weten.

Emile Kolthoff van de afdeling Forensic Accounting bij Deloitte & Touche wijt onduidelijkheden en het geringe aantal aanmeldingen bij de STE aan de onderbezetting bij de toezichthouder. ,,De eerste weken zullen vooral in het teken staan van begeleiding door de STE'', stelt hij. ,,Een klein onderzoekje van ons wijst uit dat 70 procent van de beursfondsen niet weet wat er moet gebeuren.'' De STE beweert echter dat de aanmeldingen nu binnenstromen.

Kolthoff weet wel waarom het aantal registraties zo tegenvalt. ,,Van horen zeggen weet ik dat er met name vóór 1 april veel transacties zijn gedaan'', stelt de oud-commissaris van politie. ,,Als je het positief bekijkt, kan je zeggen dat bestuurders zichzelf daarmee veel administratief werk hebben bespaard.'' Één op de vijf beursgenoteerde bedrijven zal hiermee te laat zijn geweest: volgens Kolthoff zijn die nog helemaal niet op de hoogte van de nieuwe regels.

Niet alleen het openbare register van aandelentransacties moet de openheid vergroten. Het kabinet wil bestuurders ook verplichten de salarissen voortaan (anoniem) in het jaarverslag op te nemen. Vreemd is deze ontwikkeling niet, want voor heel wat bestuurders is het vaste salaris nog maar een schijntje in vergelijking met de inkomsten via opties.

Voor werkgeversorganisatie VNO/NCW hoeft al die openheid niet. ,,Natuurlijk pleiten wij voor meer transparantie, maar wie is er gebaat bij het vermelden van salarissen? Aandeelhouders moeten het bestuur als een team zien. Wanneer het totaalbedrag van dat team wordt geschoond voor pensioenen en gouden handdrukken, krijg je al voldoende inzicht'', aldus een woordvoerder. ,,Wie is er nu gebaat bij het schenden van de privacy van bestuurders?''