Het monster man

Zoals verwacht liet Anand Kasparovs ultimatum aan zich voorbijgaan. Eind vorige week had hij moeten zeggen of hij om het wereldkampioenschap wilde spelen, maar Anand hield zich stil. Wel zei hij tegen een Indiase krant dat de match misschien toch door zou gaan, aan het eind van dit jaar. Hij laat zich niet makkelijk verleiden, want wie toegeeft aan een publiek ultimatum van de tegenstander, heeft de strijd aan het bord al half verloren.

Het andere wereldkampioenschap, dat van de FIDE, moet na vier keer verplaatst te zijn nu eind juli in Las Vegas beginnen en wonder boven wonder lijkt het er nu echt op dat het ook gebeuren zal. Eerst zien dan geloven, denken de voorzichtigen. Maar die voorzichtigen herinneren zich ook de ernstige woorden van FIDE-secretaris Omuku, die er op wees dat onverantwoordelijke journalisten die de FIDE, haar kampioenschap of haar president in diskrediet willen brengen, met de wetten op smaad en laster moeten rekenen, dus ik houd mijn mond.

En dan is er nog het wereldkampioenschap van de vrouwen, de match tussen Zsuzsa Polgar en Xie Jun. Die moet eind mei beginnen, maar behalve in China zijn er geen gegadigden voor de organisatie. Polgar wil niet in China spelen en volgens de reglementen heeft zij ook het recht om dat te weigeren. Een extra complicatie is de eis van Polgar dat zij tijdens de partijen haar baby de borst mag geven. Zouden daarmee geen reglementen overtreden worden? Over het algemeen wordt tegen het meenemen van etenswaren in de speelzaal geen bezwaar gemaakt, maar in dit geval zou het toch storend voor de tegenstander kunnen zijn. Denk aan die schaker die een tijdje geleden een teddybeer naast zich op een stoel zette. Dat werd niet door al zijn tegenstanders geaccepteerd.

Dat schakende vrouwen problemen kunnen hebben die de man niet kent, bleek een tijdje geleden nog eens in Birmingham door een curieus incident in de Four Nations Chess League, de Britse clubcompetitie.

Het was in de wedstrijd White Rose-Wood Green 2. Cathy Forbes van White Rose en John Henderson van Wood Green hadden twintig zetten uitgewisseld toen Forbes zich bij de wedstrijdleider meldde met een schokkende klacht. Henderson zou haar op de billen hebben geslagen. De wedstrijdleider was ontzet. Dat het monster man voor weinig terugschrikt tijdens een schaakpartij was hem bekend, maar dit had hij nog niet eerder meegemaakt. Forbes zei dat ze zo geschokt was dat ze de partij niet voort kon zetten. De wedstrijdleider verklaarde de partij remise.

Nu was Henderson geschokt. Hij zei dat hij Forbes slechts een licht tikje had gegeven ter hoogte van haar middel, om haar er op te wijzen dat zij aan zet was. Een daad van hoffelijkheid, want hij had ook haar klok kunnen laten lopen. Waarom had hij het niet gewoon gezegd? Omdat Forbes in druk gesprek was met de man van het buffet. En omdat ze een kop hete thee in haar hand had, wilde hij haar niet op haar arm tikken.

Het hielp hem weinig. In de dagen daarna attendeerde Forbes alle kranten en schaaktijdschriften die ze kon bereiken op het walgelijke seksisme van de man in het algemeen en de schakende man in het bijzonder. Henderson had grote moeite om de schokkende krantenverhalen aan zijn vriendin uit te leggen. Wel bereikte hij dat de man die de thee had geserveerd als getuige werd gehoord. Die had niets onbetamelijks opgemerkt, maar mannen houden elkaar altijd de hand boven het hoofd, dat is bekend.

Vrouwen doen dat niet. Susan Lalic, die het incident beschreef op het Internetadres chesscafe.com, suggereert dat Henderson het ongeluk had om op de verkeerde tijd op de verkeerde plek aanwezig te zijn. Op het moment dat Forbes een feministische campagne wilde opzetten.

Maar wat is waarheid? De mannen die dit verhaal horen schudden hun hoofd over de harde strijdmethodes van de vrouw. ,,Ho, ho, er zal vast wel iets meer gebeurd zijn dan alleen een hoffelijk tikje'', zeggen de vrouwen dan.

Hoe stond het eigenlijk toen de partij remise werd verklaard?

Wit Forbes-zwart Henderson, na de twintigste zet van zwart. Als de witte g-pion niet zo ver was opgerukt zou remise een logisch resultaat zijn, maar hier is zwart in het voordeel. Wit zal een keer f2-f4 moeten doen en dan is er een akelige zwakte op e3. Maar winst voor zwart is nog ver weg en Wood Green, de club van Henderson, zal van de opgelegde remise geen halszaak hebben gemaakt, omdat White Rose toch al met 6,5-1,5 verslagen werd.

De volgende partij, uit dezelfde ronde van die clubcompetitie, was schaaktechnisch aantrekkelijker.

Wit Sadler-zwart Hodgson

1. d2-d4 d7-d6 2. e2-e4 Pg8-f6 3. f2-f3 Pb8-c6 4. Lc1-e3 e7-e5 5. d4-d5 Pc6-e7 6. c2-c4 Pe7-g6 Julian Hodgson is een begaafde speler die de opening vaak op zijn janboerenfluitjes behandelt en er merkwaardig goed mee weg komt. Hier geeft hij wit een indrukkend ruimteoverwicht. 7. Pb1-c3 Lf8-e7 8. g2-g3 Pf6-h5 9. Lf1-d3 0-0 10. Le3-f2 Pg6-h8 In Nederland bestaan ook liefhebbers van deze perverse paardmanoevre. Het paard stond al slecht op e7, had op g6 ook niets te zoeken en wacht nu in de uiterste hoek van het bord op betere tijden. 11. f3-f4 g7-g6 12. f4-f5 Ph5-g7 13. Dd1-f3 h7-h5 14. h2-h4 Lc8-d7 15. Pg1-e2 Dd8-c8 16. g3-g4 h5xg4 17. Df3xg4 g6xf5 18. Dg4-g2 f5xe4 19. Pc3xe4 f7-f5 20. h4-h5 Kg8-h7

Hier moet iets inzitten, zal iedere witspeler denken, en dat is ook zo. Na de partij liet Hodgson zien hoe wit kon winnen: 21. h6 Pe8 22. Tg1 fxe4 (anders heeft wit zonder offer een beslissende aanval) 23. Le3. Dankzij het ellendige zwarte paard in de hoek dreigt nu 24. Dg7+ en mat. Met 23...Lf6 zou zwart zijn torenlijn versperren, zodat wit wint met 24. Dxe4+. Het beste voor zwart zou nog 23...Lg4 zijn, maar het eindspel na 24. Lxe4+ Pg6 25. Dxg4 is makkelijk gewonnen voor wit. 21. 0-0-0 Oppervlakkig gespeeld. Sadler, 24 jaar, schreef een paar maanden geleden dat hij misschien te oud werd voor het wedstrijdschaak en je zou hem bijna geloven, want hier maakt hij de typische fout van de oudere schaker: spelen op het gevoel, dat waarschijnlijk zei dat alles hier zou winnen, zonder de moeite te nemen om concrete varianten te berekenen. 21...f5xe4 22. Td1-g1 Pg7-f5 23. Ld3xe4 Tf8-g8 Het is al gedaan met de witte aanval. 24. Pe2-g3 Le7-g5+ 25. Kc1-b1 Kh7-h6 26. Dg2-f3 Pf5xg3 27. Tg1xg3 Dc8-f8 28. Df3-g2 Ld7-f5 29. Le4xf5 Df8xf5+ 30. Kb1-a1 Tg8-g7 31. Lf2-e3 Ta8-g8 32. Th1-g1 Ph8-f7 33. a2-a3 Kh6-h7 Wit gaf op.