Een goed idee is goud waard op de Vrijmarkt

Origineel, de aandacht trekkend en een hoog `dat kan ik ook-gehalte'. Het zijn de essientiële bestanddelen van een slim idee voor Koninginnedag. Rijkdom en succes op de vrijmarkt: van penen pakken tot het pingpong-hameren.

Een briljant Koninginnedag-idee kan veel zwart geld opleveren. Drie studenten hadden een goed plan, acht jaar geleden in Amsterdam. Ze maakten een gat in een groot houten bord en staken daar om beurten hun hoofd doorheen. Bezoekers van de vrijmarkt mochten voor een rijksdaalder drie eieren naar hun hoofd gooien. De onkosten: drie totaal besmeurde T-shirts, het houten bord dat later in de gracht verdween en tienduizend eieren à tien cent per stuk. De winst: een dikke zevenduizend gulden. Alle eieren waren `verkocht'.

Het idee wordt in de jaren daarna vaak herhaald. Zo vaak zelfs, dat het uiteindelijk een beetje uit de hand loopt. Eiergooien mag nu niet meer op de grachten, omdat mensen met humor ontdekten dat het veel leuker is om hoog over het bord te gooien, zodat het ei middenin het publiek terechtkomt. Maar in het Vondelpark kon gisteren nog steeds met eieren worden gegooid. Bij elke voltreffer gaat gejuich op. Leedvermaak doet het kennelijk goed.

Voor een succesvol Koninginnedag-idee zijn ook andere ingrediënten essentieel. Orginaliteit is welkom. Gisteren op de Elandsgracht: drie witgeschminkte dansende elfjes die tegelijk fungeren als een `levende fruitmachine'. Voor een gulden kan je een `geluksmoment' winnen als de elfjes drie peren, appels of bananen op rij omhoog houden. ,,Het gaat ons niet om het geld'', zegt Taco. ,,Het is meer voor de lol.'' De elfjes zijn lid van een toneelclub.

De aandacht moet worden getrokken, liefst met een megafoon of door op een ladder te klimmen. Het publiek loopt langs het meisje met de tarotkaarten, de welwillende familie met de broodjes gezond, het jongetje dat te kort op vioolles zit, de kilometers rommel van de zolder of de tientallen stands van winkeliers die hun koopwaar uitstallen, met veel oranje spullen die nog in de kast lagen na het WK-voetbal en pop-art T-shirts met Beatrix.

Succes is verzekerd als toeschouwers een `dat kan ik ook-gevoel' krijgen. Een voorbeeld is het stokhangen, elk jaar druk bekeken in het Vondelpark. Een stok hangt verticaal aan een boom, de bedoeling is om één minuut aan de stok te blijven hangen. Lukt het, dan krijg je een tientje. De meeste toeschouwers denken dat ze het wel kunnen, maar dat valt tegen.

Lex de Jong verdient met hetzelfde principe elk jaar ,,minstens zevenduizend gulden''. Het idee is simpel: gooi een jeu-de-boule-bal op een halve eierdop. Drie keer proberen voor een rijksdaalder. Het is druk. ,,Iedereen denkt: `Dat kan ik ook'. Maar het lukt maar heel weinig mensen'', zegt De Jong.

Ook Lucas (11) verdient elk jaar ongeveer vijfhonderd gulden. Met een hamer moet op een pingpongbal worden geslagen die uit een buis tevoorschijn schiet. ,,Op een dag slaan maar ongeveer vijf mensen raak'', zegt Lucas. Het moment waarop de bal tevoorschijn schiet is niet te bepalen. Datzelfde geldt voor het `penen pakken' van een ondernemer uit Vleuten, op de vrijmarkt in Utrecht. De penen komen uit een olifantenslurf en moeten met één hand, van boven af, worden gevangen. Vrijwel alle pogingen strandden. Maar het kan wel, verzekert de ondernemer. Net nog, twee jongetjes van zeven. Ook een groot succes: proberen 25 meter te fietsen op een fiets die naar links gaat als je naar rechts stuurt. Bijna niemand haalt het.

In het Vondelpark hangen posters met de oproep een kwart van de inkomsten te storten op giro 555, voor Kosovo. Een vertegenwoordiger van het Rode kruis meldde in het NOS-journaal dat dit verzoek is aangeslagen: van de inkomsten wordt vaak meer dan een kwart tot ook 100 procent gestort op giro 555.

Twee jongens verdienen veel met het aloude `voetbal door een gat in een bord schieten'. Hoeveel, verwachten ze? ,,Hé, ben jij van de belastingen of zo?'' Naast hen zit een verlegen jongen van acht op een krukje. Daarnaast een bord: ,,Lach je blij, koop een grap bij mij.'' Voor een kwartje vertelt Jasper waarom konijnen altijd zo vroeg naar bed gaan. Omdat ze maar twee tanden hoeven te poetsen.

Hoe creatief verkopers soms zijn bleek ook vorig jaar. Burgemeester Patijn had besloten dat particulieren geen bier meer mochten verkopen. Zo kwam een einde aan een simpele manier om geld te verdienen. Politieagenten hadden de opdracht gekregen op te treden tegen illegale verkoop. Maar een student bedacht iets om de regels te omzeilen. Voor 2,50 gulden verkocht hij lootjes waarop gegarandeerd een prijs viel: een biertje. De politie kon het juridisch correcte argument – ,,ik verkoop geen bier, ik hou een loterij'' – niet waarderen en nam alsnog de prijzen in beslag.