Leveringsprobleem houdt Lada uit de showroom

Het Russische automerk Lada was in de jaren tachtig ongekend populair in Nederland. Maar de aanwas stokt. Importeur Gremi verkocht dit jaar zijn laatste vier exemplaren en kan geen nieuwe krijgen. De dealers moeten zich staande houden met reparaties en verkoop van Zuid-Koreaanse auto's.

Ooit had Gremi Auto Import BV in Groningen, importeur van het Russische merk Lada, bijna honderd mensen in dienst. Dat was ook wel nodig, want in 1986 haalde het bedrijf nog bijna 13.000 auto's naar Nederland. Het jaar daarop was ook niet slecht, want toen werden er nog ruim 12.000 van verkocht. Nu heeft de directeur nog één medewerker, die morgen met de VUT gaat.

Het eerste kwartaal van dit jaar sloot Gremi af met de verkoop van vier Lada's van het type Samara 1.5 Baltic. Vorig jaar waren dat er 303. De laatste werd drie weken geleden afgeleverd. Nu zijn de auto's bij de importeur op, en het is de vraag of de levering op afzienbare termijn kan worden hervat.

Volgens een oud-werknemer, die nog geregeld op het kantoor in Groningen vertoeft, komen er op dit ogenblik geen auto's meer omdat de distributeur voor Noord-Europa in Hamburg, Euro Lada, in surseance van betaling verkeert.

Gremi probeert intussen de neus boven water te houden met de import van Casalini `brommobielen' - 45-kilometer-per-uur-autootjes - en bromscooters van het Koreaanse merk UVM. Van Lada's moet Gremi het even niet hebben, hoewel de broodnodige onderdelen na een periode van stagnatie weer volop leverbaar zijn.

Waarom Euro Lada in de problemen raakte is niet geheel duidelijk. Eén lezing luidt dat de tentakels van de Russische maffia inmiddels tot in Hamburg reiken en de onderneming financieel leeggezogen is. Een andere verklaring is dat de productie van de Lada Samara in Finland te duur was, waardoor de winstmarge voor de distributeur te gering was.

Het rechtstreeks betrekken van Volzhskij Automobilnvj Zavod in Togliattigrad, die jaarlijks 680.000 auto's maakt, behoort niet tot de mogelijkheden. De fabriek verwijst naar Hamburg. Gremi zelf heeft, sinds het ontstaan van het Duitse distributiepunt, geen contacten meer in Rusland.

Een optie kan uitwijken naar Frankrijk zijn, waar de distributeur voor Zuid-Europa is gevestigd. In Frankrijk zou alles nog gesmeerd lopen; daar zouden zelfs de nieuwe modellen 2110, 2111 en 2112 rondrijden, voorzien van een Europese type-goedkeuring.

Gremi drijft intussen ,,wat stuurloos rond'', zo meldt de woordvoerder. ,,Als er weer auto's komen, dan kunnen we er zeker zo'n 400 tot 500 per jaar van kwijt. Op voorwaarde dat ze niet duurder dan 15.000 gulden zijn.''

Als Euro Lada inderdaad in de problemen is geraakt door de inmiddels beëindigde Finse productie – vandaar de toevoeging Baltic –, dan is het de vraag of die scherpe prijs mogelijk is. Het Duitse distributiebedrijf was gedwongen de auto's bij een Finse onderneming te laten aanpassen aan de minimale eisen die een West-Europese automobilist stelt. En dan nog waren moderne hebbedingetjes als stuurbekrachtiging, centrale deurvergrendeling, elektrisch bedienbare ramen en buitenspiegels, een anti-blokkeersysteem, een airbag voor de passagier, airconditioning, een automatische versnelling of een audiosysteem niet leverbaar. Maar een Finse Lada kostte wel minimaal 21.000 gulden en daarvoor raak je zo'n auto aan de straatstenen niet kwijt, te meer omdat hij het niet bepaald van zijn uiterlijk moet hebben.

Nu de voorraad waarvan Gremi zich driekwart jaar geleden had voorzien is uitgeput, rijst de vraag of het Russische avontuur op de Nederlandse wegen definitief tot het verleden behoort.

Bij Gremi is men ervan overtuigd dat levering binnen afzienbare tijd weer mogelijk is, maar het herwinnen van het marktaandeel zal niet simpel zijn. Adverteren doen de Lada-dealers om voor de hand liggende redenen al in geen tijden meer, maar de belangstellende heeft ook al langdurig geen Lada meer in een showroom kunnen bewonderen. De importeur staat zijn dealers al lange tijd niet meer toe nog Lada's te `misbruiken' voor louter kijkgenot.

De eerste Lada's in Nederland verschenen in 1966, nadat de Russische fabrikant een overeenkomst met de Italiaanse autofabrikant Fiat had gesloten om diens model 124 in licentie te gaan bouwen. Achter het IJzeren Gordijn heetten ze VAZ, maar dat lag de West-Europeaan niet prettig op de tong, zodat voor de merknaam Lada werd gekozen.

De Russen zijn er nimmer in geslaagd die eerste Lada's iets eigens mee te geven. Zelfs de bestelwagen die in 1972 werd geïntroduceerd was een regelrechte Fiat. Alleen het interieur heeft in de loop der jaren een upgrading ondergaan en de neus is enkele malen zodanig gewijzigd, dat je al van verre kon zien dat het hier een Lada betrof.

In 1978 kwam het merk wel met een eigen terreinwagen, de Niva. Het was een populaire auto, een Land-Rover voor de smalle beurs.De Samara, waarvan nu de laatste in Nederland is verkocht, was het tweede eigen model van Lada. De eerste dateert van december 1984. Het zou precies negen jaar duren voor het model enigszins werd gewijzigd, terwijl het toch bepaald geen schoonheid was.

De dealers van Lada moeten het vooralsnog van de reparaties hebben, hetgeen voor automobielbedrijven tegenwoordig toch de beste bron van inkomsten is. Om zich zeker te stellen van clientèle hebben ze er allemaal al wel één of twee merken bij, meestal de Koreanen Subaru, Hyundai, Daewoo of Kia. Dat zijn evenmin hoogvliegers, maar ze zijn wel leverbaar.