`Geef mij maar een warm conflict'

FC Den Bosch kan zondag tegen RBC kampioen van de eerste divisie worden. Voorzitter Jan Schouten trad aan in het jaar dat de club nummer laatst werd. Woede was zijn motief om er in te stappen. ,,Ik zag de club down gaan.''

Met het oog op de aanstaande promotie heeft Jan Schouten een brief gestuurd naar iedere collega-voorzitter uit de eerste divisie. ,,Het ziet er nu toch naar uit dat FC Den Bosch overgaat. Ik wil je hartelijk danken voor de tijd die ik met je hebt doorgebracht. Sport 7, bestuurscrisis, bedrijfstak-gedoe: we hebben het samen allemaal overwonnen.'' Schouten sluit in zijn brief een snelle terugkeer naar de eerste divisie niet uit. ,,Hou dus maar een plaatsje vrij'', schrijft hij.

Dat laatste blijkt vooral als grap bedoeld te zijn. ,,We gaan in de eredivisie voor de twaalfde, dertiende plaats'', zegt de voorzitter resoluut. ,,We willen naar plaats zes. Uiteindelijk hè. Dat heb ik destijds ook op papier laten zetten. De eerste divisie is een prachtige competitie. Daarom denk ik dat er nog twee clubs gaan promoveren en dat Sparta, RKC en NAC alle degraderen.'' Na een korte stilte: ,,Maar nu plaag ik een beetje.''

Aan het begin van het gesprek kondigt de Bossche voorzitter aan dat hij het waarschijnlijk veel over `ik' zal hebben, maar dat hij dan eigenlijk `wij' bedoelt. Schouten: ,,Dit is het succes van de ploeg, aangejaagd door de trainer. Als bestuur kunnen wij alleen maar de netten neerzetten en hopen dat die goudvis er in zwemt. En netten zijn nooit visdicht. Het had net zo goed niet kunnen lukken, het hangt van kleine dingen af. Maar ik ben niet van plan om het succes de komende weken te relativeren. Dit is ongelooflijk leuk.''

Woede, pure woede, was vier jaar geleden zijn motief om voorzitter te worden. Woede om de teloorgang van de club. In het seizoen dat Schouten aantrad, eindigde Den Bosch als laatste in de eerste divisie, met vijftien punten achterstand op nummer voorlaatst en een enorme schuldenlast. ,,Ik zag de club down gaan, heel erg down'', vertelt Schouten. ,,Maar de mensen in de stad waren niet onverschillig, er werd veel gescholden op de club. Het was dus geen koud conflict. Er is niets ergers dan dat. Geef mij maar een warm conflict. Dat betekent dat je nog van elkaar houdt.''

In de eerste maanden gaven Schouten en zijn bestuur tijdens tientallen bijeenkomsten de sponsors en supporters opening van zaken. De klant moet altijd tevreden zijn over de behandeling bij FC Den Bosch. Schouten geeft een voorbeeld: ,,Vroeger betaalde een sponsor van de wedstrijdbal duizend piek en als hij geluk had dat de omroepinstallatie het deed, werd zijn naam twee keer genoemd. Zo ging dat in het stalinistische tijdperk bij Den Bosch. Tegenwoordig krijgt zo'n sponsor wel twintig dingen. Dan legt de trainer voor de wedstrijd aan tafel in het kort de taciek uit en na afloop komt de speler van de wedstrijd er even bijzitten. Toch is, zoals ik dan noem, dat vroeg-kapitalistische gedrag nog lang niet weg uit het voetbal. Er zijn nog wel een paar stappen te gaan.''

Schouten was aanvankelijk zeker niet de door iedereen beoogde redder in nood in Den Bosch. ,,Ik was, denk ik, nummer 57 in de rij'', lacht hij. ,,Ze kenden me niet, ik behoorde niet tot een kliek of kring.'' Hij was slechts een supporter, samen met zijn zonen. De weg kwam open te liggen na een ontmoeting met Hans van der Pluijm, toenmalig trainer en oud-keeper, en algemeen manager Paul van der Kraan. Dat was bij een oefenpartijtje tussen het tweede elftal van Den Bosch en amateurclub Nivo Sparta, waar Schouten voorzitter van was. Een paar maanden later zat hij bij de profclub. ,,Bij mijn aantreden kreeg ik onder meer te horen dat de voorzitter niet geacht werd te juichen bij een doelpunt. Daar heb ik meteen een einde aan gemaakt. Ik juich, af en toe zelfs heel uitbundig. Ik vind het soms ook zo mooi wat ik zie.''

Zelf was Schouten ooit keeper, maar hij deed het beter in het hockey, roeien en vooral zeilen. Hij zeilde een kleine vijf jaar geleden, met een steeds wisselende bemanning van drie man, naar Bermuda en terug. Schouten deed het in zes etappes, het duurde een jaar, waarvan negentig pure zeildagen. Na terugkeer besloot hij dat hij zich op breed gebied nuttig wilde maken. Dat werd FC Den Bosch. Schouten: ,,Wat mij zo boeit, is de bindende kracht van het voetbal en wat je daarmee kunt doen. Wij zoeken aansluiting bij maatschappelijke vraagstukken. Dat vind ik belangrijk, want anders was het voor mij te vlak en te plat geweest.'' Zo steunen FC Den Bosch en zijn sponsors onder meer honderd welzijnsprojecten in de stad. ,,Alle clubs hebben die plicht. Veranker je in de maatschappij. En zet daar dan niet meteen 25 camera's op.''

Schouten is psycholoog en organisatiedeskundige. In de hal van zijn bedrijf, een fraai gerenoveerde oude school in Zaltbommel, liggen de brochures met de beschikbare trainingsprogramma's. `Bent u die vreemde eend?' `Bent u Don Quichot?' `Bent u op zoek naar doelgerichte strategieën voor het realiseren van veranderingen?' Schouten heeft vast ook de spelersgroep van FC Den Bosch onder handen genomen. ,,Nee, ik hou de zaken gescheiden. We hebben een keer mediatraining gegeven. Er is ook geen aanleiding om meer te doen. We zijn tevreden, altijd geweest, ook toen we nog onderaan stonden.''

Schouten is een voorzitter die door zijn postuur en soms door zijn uitspraken opvalt. ,,Ook mij ontbreekt de normale ijdelheid niet. Ik denk dat ik er redelijk mee omga. Ik waak ervoor dat ik mezelf overschreeuw.'' Toch ging hij eind '96 flink tekeer tijdens een vergadering betaald voetbal. Schouten nam stelling tegen Ajax en Feyenoord, die door de andere clubs verantwoordelijk werden gesteld voor het echec van tv-zender Sport 7. De Bossche voorzitter vond dat de topclubs maar uit de competitie moesten worden gezet. ,,Wat heb ik met Feyenoord te maken? Weg met Feyenoord, weg met Ajax!'' Spijt heeft Schouten achteraf absoluut niet van die uitspraken. ,,Ik heb daar toen FC Den Bosch op de kaart gezet. Ik kwam voor mijn club op.''

Straks krijgt zijn club Ajax en Feyenoord op bezoek. ,,Het is een vreugde om deze clubs te ontvangen'', reageert Schouten. ,,Ik heb geen problemen met Jorien van den Herik en Michael van Praag. Ze weten dat ik respect voor ze heb. Ik weet wat ze allemaal voor hun club hebben gedaan. Een voetbalclub besturen is werken. Constant werken, met één uitzondering: de negentig minuten van de wedstrijd.''

Schouten ziet niet op tegen de specifieke problemen die de eredivisie met zich meebrengt en dan met name het vandalisme. ,,Ik wijk onder geen enkele voorwaarde voor terreur. Iedereen weet dat in het voetbal duizend man het feest voor een miljoen mensen verpesten. Geld en wetgeving ontbreken om er echt iets tegen te doen. Daarom is Bram Peper een sleutelfiguur. Ik zeg eerlijk dat ik somber ben gestemd. Misschien moeten we eerst met z'n allen onze kijk op de maatschappij drastisch herzien. Er bestaat een beeld van een mooi, ontspannen en probleemloos Nederland. Dat is een grote leugen. Dit land heeft hele grote problemen. Begrijp me goed, ik zal nergens anders willen wonen, hoor.''

Het liefste zou Schouten de nieuwe competitie met een thuiswedstrijd tegen Feyenoord beginnen. ,,Dat is toch machtig mooi? Meteen de landskampioen hier op bezoek. De loper gaat uit.''