Euro-scepticus Bolkestein klinkt minder sceptisch

Op weg naar `Brussel' laat oud-VVD-leider Bolkestein zich dezer dagen zien van zijn meest Europese kant.

Frits Bolkestein is op weg naar Brussel. Of hij daar later dit jaar ook aankomt is nog de vraag, maar de VVD-fractie in de Tweede Kamer heeft haar 66-jarige oud-voorzitter onlangs kandidaat gesteld voor een post in de nieuwe Europese Commissie. Op voorwaarde althans dat hem een interessante portefeuille toevalt, zeg die voor mededinging of handel. Dat werd erbij gezegd.

De leidende Nederlandse Euroscepticus van dit decennium wordt op zijn eigen wijze ook steeds duidelijker over zijn verrassende Europese ambitie. Namelijk door op geschikt geachte tussenstations verklaringen af te leggen die moeten aantonen dat hij ook een liberale homo economicus is en als zodanig in Brussel zeker op zijn plaats zou zijn. Het afgelopen etmaal greep hij daarvoor twee gelegenheden aan.

De eerste was gistermiddag in Pulchri Studio in Den Haag, waar Bolkestein met de huidige Nederlandse Eurocommissaris Hans van den Broek zou debatteren over Kosovo en het buitenlands beleid van de Europese Unie. Dat dan ter gelegenheid van de presentatie van de interviewbundel Frontdiplomaten – confrontaties met internationale hoofdrolspelers van R. van de Roer, redacteur van deze krant.

Buitenlands beleid van de EU? Kosovo? Bolkestein wilde eerst een al aan de media gezonden verklaring van negen alinea's kwijt. Inhoud eerste alinea: Kosovo eist alle aandacht op, velen zitten met de handen in het haar. Maar Kosovo is niet de wereld en het buitenlands beleid van de EU omvat meer dan alleen de interventie in Kosovo. Waarna de VVD-aspirant Eurocommissaris met belangstelling voor handel en mededinging uiteen ging zetten dat ,,wij leven in een tijd van economisering van de buitenlandse betrekkingen''. En dat onze verhouding met een zeer groot deel van de wereld ,,staat in het teken van de economie''. En dat het buitenlands-economisch beleid,,gekenmerkt moet worden door vrijhandelsgezindheid''.

En passant had de vroegere staatssecretaris voor exportbevordering ('82-'86) nog een paar aardige steekjes onder water te bieden. Bijvoorbeeld aangaande de ontwikkelingssamenwerking van de EU, die qua doelmatigheid een voorbeeld mag nemen aan de Nederlandse. Of aangaande een Marshall-programma voor Rusland, zoals ,,door sommigen geopperd'' (lees: premier Kok), dat ,,verspild'' zou zijn aan dat land. Kortom: Bolkestein had zijn ,,echte'', zijn ,,Europese'' punten gemaakt voor hij aan het geplande debat met Van den Broek toekwam. Dat debat dreigde bovendien almaar te bezwijken aan de eensgezindheid van de scheidende Eurocommissaris en zijn mogelijke Nederlandse opvolger. De een is nog even in functie, de ander hoopt in zo'n functie te raken, zoiets leidt al snel tot een duet.

Maar goed, Bolkestein had ,,zijn punt'' toen al gemaakt. Vanmorgen greep hij in Berlijn op een bijeenkomst van de Europese liberale fracties een volgende gelegenheid aan. Daar noemde hij de Europese Unie ,,een liberaal project met vrijheid van handel en vrijheid van verkeer van mensen als kern''. Wat heet, de man die nog niet zo lang geleden een Europese ,,douane-unie plus'' al mooi genoeg leek te vinden, prees de Europese eenwording in Berlijn als een van de drie belangrijkste gebeurtenissen van de eeuw (naast de dekolonisatie en de opkomst en ondergang van totalitaire stelsels). Ook voor de uitbreiding van de EU in oostelijke richting en voor de euro, waartegen hij ruim een jaar geleden mede namens de Beierse premier Stoiber in de Tweede Kamer nog waarschuwde voor het geval Italië mee zou doen, vond Bolkestein in Berlijn warme woorden. De al aangewezen nieuwe Commissievoorzitter, de Italiaan Prodi, zal er met plezier van horen. En dan misschien wel denken: deze Bolkestein klinkt toch beter dan de vorige.

Premier Kok werd gisteren na de ministerraad bestookt met vragen of hij Bolkestein al vorig jaar tijdens de kabinetsformatie had beloofd zich te zullen inspannen om voor hem een post in de Europese Commissie te krijgen. ,,Daar doe ik geen uitspraken over'', zei Kok steeds nijdiger. Hij had eerder deze week met Prodi gesproken over Haagse voorkeuren voor bepaalde posten in de nieuwe Commissie, die eind augustus/begin september aantreedt (Prodi en de meerderheid van het Europarlement voelen niet voor de versnelde procedure die de Europese Raad had gewenst). Wie Bolkestein gistermiddag in Pulchri hoorde spreken, kreeg de indruk dat hij wel wist welke Nederlandse voorkeuren Kok bij Prodi heeft aangemeld. Eenmaal raden: handel of anders mededinging?