Beladen vlucht

De `mensen in de Bijlmer' lopen nog niet warm voor de gedrukte versie van Beladen Vlucht, het rapport van de parlementaire enquêtecommissie. ``Het gaat redelijk, maar niet bijzonder goed', zegt H. de Vries van de Eerste Bijlmer Boekwinkel. ``Men staat niet in rijen voor de deur.'

Uitgeverij Sdu heeft tienduizend rapporten op de markt gebracht en bovendien de tekst op de eigen internetpagina's gezet. ``Het gaat ons vooral om de beschikbaarheid van het rapport,' zegt adjunct-uitgever Bert-Rein Griede. ``Dat vindt de commissie ook het belangrijkste. Daar is veel belangstelling voor, maar we willen natuurlijk ook de folio-editie graag verkopen.'

Dat gaat wisselend, zegt Griede. ``Sommige boekhandels raken ze snel kwijt, bij anderen valt het tegen. De handelseditie Inzake Opsporing, het rapport van de commissie Van Traa, haalde destijds de bestsellerlijsten, maar ik weet niet of dat nu ook gebeurt. Daarvoor ligt het boek nog te kort in de winkel.'

De Utrechtse firma Broese Wisters heeft de afgelopen week de helft van de honderdvijftig bestelde exemplaren verkocht en is daar tevreden mee. ``De enquête wordt een beetje overschaduwd door de crisis in Kosovo, maar ik denk dat we de rest van onze exemplaren ook wel zullen verkopen. Mogelijk haalt het onze nonfictie toptien, het lijkt de komende weken immers politiek spannend te worden. Daarna zal het snel afgelopen zijn.'

Elders is het nooit begonnen, blijkt na navraag bij de boekhandel in het AMC in Amsterdams Zuid-Oost. Bezoekers, patiënten en staf hebben blijkbaar weinig behoefte de resultaten van de waarheidsvinding nog eens na te lezen, ondanks de prominente rol van het AMC in het rapport. ``We hebben er elf verkocht', zegt een medewerkster. ``Dat valt behoorlijk tegen. Een echte verklaring heb ik er niet voor.'

Bij de Eerste Bijlmer Boekwinkel zijn al mensen met fotokopieën gesignaleerd. ``Waar die vandaan komen weet ik niet', zegt medewerker De Vries. ``Er zijn er veertig verkocht. Twee klanten hebben bovendien voor vijfhonderd gulden het hele verslag besteld, maar veel mensen vinden alleen het eindrapport al duur. Vijftig gulden is veel geld, zeker in de Bijlmer.' Mogelijk speelt ook het Haagse geruzie over de kwaliteit van het rapport een rol. ``De meeste mensen volgen de enquête via de televisie en de krant. Het boek hoeft men niet zo nodig, zeker omdat daar niet alle documenten in staan. Eigenlijk valt de verkoop een beetje tegen. Het valt in het niet bij bijvoorbeeld de boeken over de zaak-Bouterse, of De koningin van Paramaribo van Clark Accord.'

Shakespeare

Het was feest in Kasteel Hernen, vorige week. Niet zonder reden: Jan Jonk hoeft nog maar negenduizend regels te doen en dan heeft hij de Complete Works van William Shakespeare vertaald, met behoud van de oorspronkelijke inhoud en vorm, compleet met alle variaties van het blank verse. Zoals Jonk het uitdrukt op de website waar zijn portret fier naast dat van zijn held prijkt: ``Het gebruikte Nederlands is niet de Noord-Nederlandse Reclametaal van 1998, met haar vele modernismen en het gebruik van het Nederlandse namaak-Engels. Het is ook niet het Hollands van 1998, of het Vlaams, maar de vertaling wil een correct Nederlands zijn in al zijn schakeringen, van kerk tot kroeg, van hof tot schutting, van bed tot bordeel.'

Twintig jaar geleden vertaalde Jonk zo zijn eerste Shakespeare-tekst: het achttiende sonnet. `Zal ik je meten met een zomerdag?/ Jij bent lieflijker en kent beter maat./ Storm beukt wat ik in mei als knopje zag:/ te snel verliest de zomer zijn mandaat.' Begin 1996, na 26.000 regels, besloot hij door te drukken tot hij alle 109.120 regels achter de rug had. Hij denkt de klus tegen het einde van dit jaar geklaard te hebben. Een uitgever heeft hij nog niet. ``Die ga ik nu zoeken, al zal dat niet eenvoudig zijn. Het is de vraag of iemand hierop zit te wachten. Men weet nu in ieder geval dat ik ermee bezig ben, maar ik ben nog door niemand benaderd.'

``Een uitgave is niet het belangrijkste', zegt de vertaler. ``Ik ben blij dat ik dit mag doen. Straks is Jantje Jonk toch maar de eerste sinds Burgersdijk in 1885 die de hele Shakespeare heeft vertaald. Dat is toch mooi. Gemiddeld vertaal ik in een uur tien regels. Soms minder, maar dat komt omdat ik het echt op mijn eigen manier wil doen en de oorspronkelijke tekst zo precies mogelijk wil volgen. Het moet iets eigens worden. Als je het net zo doet als anderen, krijg je een gevoel alsof je met duizenden mensen de vierdaagse loopt. Dat wil ik niet.'

Rushdie

Salman Rushdie, die afgelopen week in Nederland was om zijn roman The Ground Beneath Her feet te promoten, is bijna weer een normale schrijver. Weliswaar moest iedereen die dinsdag een handtekening wilde zich langs lijfwachten, metaaldetectoren en cameraploegen worstelen, maar eenmaal binnen was het in de Amsterdamse boekhandel Scheltema tamelijk normaal. Drie jaar geleden rukten veel meer trillende liefhebbers elkaar daar nog de laatste exemplaren van De laatste zucht van de Moor uit handen om tegelijkertijd te proberen een eerste glimp van Rushdie op te vangen.

Volgens een woordvoerder van Scheltema zijn er ongeveer evenveel boeken verkocht als bij de, onaangekondigde, sessie in 1996. Hoeveel Rushdies er verkocht zijn, wil hij niet zeggen, maar de `bezetting' die de winkel enkele uren onderging, was de moeite waard. ``Gelukkig is hij de enige schrijver waarvoor je zoveel maatregelen moet nemen.' Overigens konden Rushdie–liefhebbers met meer geduld 's avonds in een ook al niet uitverkochte Beurs van Berlage een gesigneerd exemplaar kopen bij verkopers van concurrent Athenaeum Boekhandel. ``Wij kregen plotseling bericht dat Rushdie in zijn hotel een half uur tijd had om te signeren. Met wat moeite hebben we er vijftig heengestuurd. Die hebben we meteen verkocht.'