Topdrukte bij lintjeswinkel

Er wordt geen koninklijke onderscheiding uitgereikt zonder dat het deftige Haagse winkeltje Van Wielik er aan te pas komt.

,,De laatste tijd was het hier af en toe net een gekkenhuis'', zegt M. de Rover-Anten. Ze is bedrijfsleidster van een winkeltje met het monopolie op de verkoop van strikjes, rozetjes en lintjes. De afgelopen dagen waren topdagen voor Van Wielik B.V. aan de Haagse Kneuterdijk, sedert 1841 hof- en rijksleverancier van koninklijke onderscheidingen.

De 1.897 koninklijk onderscheiden personen krijgen vandaag een groot model onderscheiding, geslagen bij de Rijksmunt in Utrecht. Deze onderscheiding verdwijnt doorgaans nog op dezelfde dag in de kast of in de kluis. Volgens de etiquette mag de onderscheiding alleen gedragen worden door mensen die oog in oog komen te staan met de koningin, bij zeer speciale gelegenheden of door degenen die anderen mogen decoreren. Wie in het dagelijks leven wil laten zien dat hij koninklijk onderscheiden is, kan een rozet aanschaffen om op het colbert te steken.

De tafel achterin de zaak van Van Wielik ligt begin deze week nog bezaaid met tientallen lintjes, onderscheidingen en medailles die op briefjes klaar liggen om te worden verzonden. Tegen de muren staat een lange brede kast met tientallen uitschuifbare bakjes vol onderscheidingen en versierselen. Links en rechts staan rollen met meters oranje lint. ,,We hebben hier zo veel lint liggen dat we heel Den Haag ermee zouden kunnen versieren'', zegt De Rover.

Op de toonbank staan kleine uitvoeringen van onderscheidingen keurig opgesteld met het bijbehorende rozetje. Het rozetje voor een Lid in de Orde van Oranje-Nassau (de laagste onderscheiding) kost zeven gulden, het onderscheidingsteken in miniatuur meer dan tweehonderd gulden.

M. de Rover-Anten werkt nu 26 jaar in de winkel. Van Wielik is weliswaar volgens de Rover ,,een gewoon commercieel bedrijf'', maar als ze de deuren zouden sluiten, komt de lintjesregen direct in gevaar. Er wordt geen onderscheiding uitgereikt die niet langs hofleverancier Van Wielik is geweest om van een lint te worden voorzien. De Rover heeft zelf een rood-wit-blauw strikje op haar revers zitten. ,,Een nationaliteitsspeldje'', legt ze uit. ,,Dat mag iedereen dragen. Ik ben zelf niet onderscheiden. Maar dat hoeft van mij ook niet.'' De Rover heeft alle onderscheidingen wel eens in handen gehad, maar als ze er zelf één opspeldt, kan ze een boete van vijfduizend gulden krijgen.

In de werkkamer van de deftige winkel staan twee open kartonnen dozen. In de één liggen stapels blauwe sjerpen die alleen gedragen mogen worden door mensen die Ridder Grootkruis in de Orde van de Nederlandse leeuw zijn. De andere doos zit vol met sjerpen voor de Ridders Grootkruis in de Orde van Oranje-Nassau. Vandaag zullen deze sjerpen in de dozen blijven. Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw is de hoogste koninklijke onderscheiding die vandaag tijdens de lintjesregen wordt uitgereikt, aan Karel Appel en Jeroen Krabbé. Het overgrote deel wordt Lid of Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

In 1996 is het decoratiestelsel herzien: veel automatische onderscheidingen zijn verdwenen. De gewone burger maakt meer kans op een onderscheiding. De Rover heeft gemende gevoelens over de herziening. ,,Het aantal lintjes was in 1996 beduidend minder dan voorheen. Dat merken wij in de omzet.''

De herziening leverde ook ontevreden gedecoreerden op. Toen Krajicek in 1996 Wimbledon had gewonnen, werd hij onderscheiden als Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. De Rover: ,,Het was voorheen onmogelijk dat sporters daarvoor in aanmerking kwamen. De Orde van de Leeuw was meestal voor hoogleraren. Nadat Krajicek was onderscheiden, wilden hier twee Ridders in de Orde van de Nederlandse Leeuw hun onderscheiding inleveren. Maar dan moeten ze niet bij mij zijn.''

Gedecoreerden of nabestaanden die onderscheidingen willen inleveren, moeten dat doen bij de Kanselarij der Nederlandse Orden. De onderscheidingen worden dan gebruikt voor nieuwe gedecoreerden. Nabestaanden die de onderscheiding niet willen afstaan, kunnen deze kopen.