Raket Sofia: tijdstip uiterst ongelukkig

Het had niet ongelukkiger gekund: een NAVO-raket op Sofia net op het moment dat het Bulgaarse parlement zich moet uitspreken over een zeer omstreden verdrag met de NAVO.

Vanochtend verdrongen de militaire attaché's van Westerse ambassades zich rond de brokstukken van de raket die inmiddels zijn overgebracht naar het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het opschrift op een brokstuk van rond anderhalve meter lijdt geen twijfel: de raket is in ieder geval afkomstig van een Engelstalig land. De diplomaten zijn het erover eens. Dit kan niet anders dan een raket van een NAVO-vliegtuig geweest zijn.

De raket sloeg in om ongeveer tien uur plaatselijke tijd, in een woonhuis even buiten de Bulgaarse hoofdstad Sofia, op bijna zestig kilometer van de grens met Joegoslavië. Er vielen geen slachtoffers. Een kind moest in shock worden opgenomen in een ziekenhuis. In het grensgebied met Joegoslavië waren al eerder brokstukken terechtgekomen, maar dit was de eerste keer dat de hoofdstad getroffen werd.

De ochtend na de inslag is de verwarring in Sofia groot. Minister van Buitenlandse Zaken Nadezjda Mihailova legt op een inderhaast bijeen geroepen persconferentie uit dat het onderzoek nog in volle gang is. Vast staat alleen dat het om een raket gaat van het type Harm en dat hij afkomstig is van een vliegtuig dat gisteravond vanuit Joegoslavië het noorden van Bulgarije is binnengevlogen en drie minuten later richting Macedonië het luchtruim weer heeft verlaten. Bij Sofia zou het vliegtuig een bocht gemaakt hebben, extra laag hebben gevlogen, waardoor de Bulgaarse radar het vliegtuig enkele ogenblikken uit het oog verloor, en snelheid hebben verloren. Op vragen waarom het Bulgaarse luchtafweer niet in actie is gekomen antwoordde de minister dat niet duidelijk was wat de herkomst van het vliegtuig was en dat er daarom niet geschoten is.

Dat kan binnen enkele dagen anders worden als het Bulgaarse parlement een verdrag ratificeert dat de NAVO met Bulgarije wil afsluiten. De NAVO vraagt Bulgarije het luchtruim open te stellen in ruil voor veiligheidsgaranties.

De kwestie ligt hier zeer gevoelig. Ruim tweederde van de bevolking is tegen omdat men bang is dat de NAVO-vliegtuigen het kwetsbare Bulgarije nog verder de oorlog zullen inzuigen. De regering van premier Kostov, die een groot voorstander is van Euro-Atlantische integratie, heeft de afgelopen week hard met de NAVO onderhandeld over de voorwaarden van openstelling. Zo wil Bulgarije dat de NAVO haar activiteiten beperkt tot een smalle corridor van enkele tientallen kilometers langs de grens. De vliegtuigen zouden zich niet boven de grote steden en de industriële centra, en met name niet boven de toch al zwaar omstreden kerncentrale in Kozlodoej mogen begeven.

Vanochtend voegde minister Mihailova daar nog eisen aan toe. Bulgarije eist onmiddellijk opheldering van de NAVO en wenst zo snel mogelijk uitgerust te worden met een systeem van electronische grensbewaking in het luchtruim en met een signaleringssysteem dat kan uitmaken of een vliegtuig al dan niet vijandelijk is. ,,Anders zijn wij niet in staat ons land te verdedigen'', aldus de minister.