Handelsoorlog met VS lijkt nu onvermijdelijk

Een handelsoorlog tussen de VS en de EU is onvermijdelijk geworden nu Brussel heeft besloten de grenzen voorlopig geheel te sluiten voor Amerikaans vlees, terwijl Washington juist wil dat de boycot volledig wordt opgeheven.

De Europese Unie heeft besloten vanaf half juni de grenzen voor Amerikaans rundvlees voorlopig te sluiten. De Commissie kreeg gisteren steun voor dat voorstel van veterinaire experts uit de lidstaten.

De EU weert wegens vermeende risico's voor de volksgezondheid al jaren Amerikaans rundvlees dat met hormonen is behandeld, maar maakt een uitzondering voor `gegarandeerd hormoonvrij vlees'. De commissie kondigde vorige week al aan nu ook dat hormoonvrije rundvlees niet meer te willen, nadat residuen van groeihormonen in geïmporteerd vlees werden aangetroffen dat gegarandeerd hormoonvrij heette te zijn.

Onderzoek op de partij vlees was door de Commissie gelast om de Wereldhandelsorganisatie (WTO) te overtuigen van de noodzaak van het totale importverbod. De WTO oordeelde vorig jaar – na een klacht van de VS – dat de Unie geen overtuigend wetenschappelijk bewijs kon overleggen dat de schadelijkheid van de hormonen aantoont. De Unie kreeg tot 13 mei dit jaar de tijd om met nieuwe studies haar vrees te staven, maar dat zal niet lukken.

Als reactie daarop hebben de VS handelssancties aangekondigd die in juni van kracht worden. Ook Canada heeft de Commissie laten weten de invoerheffingen op Europese voedingsproducten te gaan verdubbelen als reactie op het invoerverbod van hormoonvlees. Canada importeert jaarlijks voor bijna een half miljard gulden aan voedingsproducten uit de EU. Voor Nederlandse tuinders is vooral de export van komkommers en paprika's naar Canada van belang.

In Brussel wordt nog steeds koortsachtig gewerkt aan mogelijke compromissen die voor 13 mei getroffen zouden moeten zijn, maar sinds vorige week lijkt een compromis verder weg dan ooit. Eerder leek Eurocommissaris Sir Leon Brittan een doorbraak te kunnen forceren voor zowel het ene conflict – de bananen – als het andere, hormoonvlees.

De Verenigde Staten lijken nu in het geheel geen boodschap meer te hebben aan voorstellen rond eventuele etikettering van het vlees of financiële compensatie, zo wordt steeds duidelijker.

Canada heeft net als de Verenigde Staten de grootste problemen om vlees te exporteren naar de lidstaten van de Europese Unie, omdat dit gegarandeerd afkomstig moet zijn van dieren die niet met groeihormonen zijn behandeld. Een verbod op het gebruik van dergelijke stoffen (zoals glenbuterol) geldt binnen de EU al sinds 1988, maar in de VS en in Canada wordt vrijwel de gehele veestapel met deze hormonen versneld groot gebracht. Beide landen hebben het invoerverbod aangevochten bij de WTO en de procedure gewonnen, zij het met een stemverhouding in het panel van drie tegen twee.

Vorige maand al publiceerde de VS een zogeheten retaliatie-lijst van de producten die slachtoffer worden van de sancties. Daarvan zullen met name Nederlandse producenten van trostomaten de dupe worden. Nederlandse tomaten hebben in korte tijd een ongekende populariteit bij Amerikanen verworven en op het ogenblik wordt voor zo'n 150 tot 200 miljoen gulden aan tomaten naar de VS geëxporteerd. Trostomaten met een handelswaarde van zo'n 140 miljoen gulden maken daarvan het grootste deel uit. Volgens drs. J. van Es, directeur van de Algemene Nederlandse Bond van Groenten– en Fruitexporteurs is zo'n 95 procent van alle Europese tomaten die jaarlijks naar de VS gaan afkomstig uit Nederland. Voor de betrokken exporteurs is het vrijwel onmogelijk om nog voet aan wal te krijgen in de VS als de prijs voor het product wordt verdubbeld. Maar ook binnen de lidstaten van de EU kunnen die tomaten niet worden afgezet, het gaat om zo'n 1.750 vrachtwagens vol. Evenmin is het mogelijk om op korte termijn over te schakelen naar andere teelten zoals paprika's, die trouwens ook voor een behoorlijk deel naar de VS en Canada worden geëxporteerd. Buiten de Europese markt zijn hoegenaamd geen afzetmarkten, vooral door het wegvallen van Rusland als gevolg van de economische crisis die daar afgelopen zomer is ontstaan.

De Europese Commissie heeft de VS, Canada en de WTO aangeboden om het verbod op de import van hormoonvlees over een periode van vier jaar geleidelijk op te heffen, in de hoop dat binnen die termijn wel wetenschappelijk bewijs over de schadelijkheid van de hormonen kan worden overlegd, maar na de VS heeft ook Canada dit aanbod verworpen.

Buiten dat heeft de Commissie aangeboden compensatie te betalen voor de gedorven inkomsten, door bijvoorbeeld grotere hoeveelheden van andere Amerikaanse producten zonder invoerheffing tot de Europese markt toe te laten.

De besprekingen met de Amerikanen kwamen vorige week al op een dieptepunt, na de vondst van de hormoonresiduen. Brussel reageerde met het voornemen om de erkenning van de `hormoonvrije' slachthuizen in te trekken. Juist deze maand moest de Commissie het contract met een tachtigtal van deze abattoirs verlengen. De Amerikanen op hun beurt voelen zich gesterkt door een onderzoek van het Nederlandse RIVM. Daaruit bleek dat de hoeveelheden groeibevorderaars zeranol, trenbolon, melengestrol acetaat, die in dertig monsters werden aangetroffen ongevaarlijk zijn voor de mens.

Etikettering kan een uitweg zijn. Daarop zou dan alleen mogen staan dat het uit de VS komt. Een lange lijst van ingrediënten, mét hormonen is voor de VS onbespreekbaar.