Enquêtecommissie gretig op tv

De enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer liet gisteren stemmingen in de Kamer schieten voor een tv-optreden. Het parlement was niet geamuseerd.

De burelen van de Bijlmercommissie op het Binnenhof bleven gistermiddag gesloten. Ook bij enkele belangrijke stemmingen in de Tweede Kamer schitterden de commissieleden door afwezigheid. De aandacht van nagenoeg de voltallige commissie en hun staf, werd opgeëist door dringender bezigheden: een optreden in de tv-show van Paul de Leeuw in Amsterdam.

In de Tweede Kamer werd gisteren met ongeloof en irritatie gereageerd op het uitstapje. De VVD-fractie zei bij monde van zijn woordvoerder ,,hoogst verbaasd'' te zijn, individuele Kamerleden lieten in de wandelgangen weten het optreden ,,niet verstandig '' te vinden.

De commissie lag al onder vuur door de gretigheid waarmee zij tijdens de enquête en na verschijning van haar eindrapport de publiciteit zocht. Veel Kamerleden vinden dat de commissie haar eigen gezag zo ondergraaft en zich beter kan prepareren op de lawine van vragen die de Kamerfracties morgen indienen. Daarbij moeten zij het hoofd bieden aan de zware kritiek die sommige fractieleiders al hebben geuit.

De leden van de enquêtecommissie misten door hun afwezigheid twee hoofdelijke stemmingen, waarbij in één geval – een PvdA-motie over geweld in huiselijke kring – de stemmen staakten en de Tweede Kamer morgen opnieuw moet stemmen. De andere betrof de samenvoeging van Hengelo en Enschede.

Paul de Leeuw had overigens niet de voltallige commissie in zijn programma. Het lid Van den Doel (VVD), die op werkbezoek in Noorwegen is, had laten weten dat hij het niet gepast achtte in een amusementsprogramma te verschijnen. Hetgeen hem op een sneer van de gastheer kwam te staan, die zei zich altijd al te hebben afgevraagd of er ooit wel eens een glimlach onder de snor van Van den Doel was te vinden.

Nadat een dikke, kaal geschoren mevrouw een liedje had gezongen en een jeugdige schrijver over zijn nieuwste boek had verteld, mocht voorzitter Th. Meijer vertellen hoe hij omgaat met zijn handicap (zijn vrouw knoopt zijn stropdas voor hem) en hoezeer hij gesteld was geraakt op zijn mede-commissieleden. Het werd, tot zichtbare vreugde van Paul de Leeuw, nog een graadje persoonlijker toen T. Singh Varma haar opwachting kwam maken. Meijer prees ze als een fantastische man. Over mede-lid R. Oudkerk was ze nog lovender: ,,Hij is gewoon een schat.''

Oudkerk zelf verscheen daarna ontspannen in een geel shirt ten tonele. De Leeuw overviel hem met de vraag of hier nu de volgende minister van Volksgezondheid zat, een toespeling op het vermoeden van sommigen dat Oudkerk graag minister Borst zou willen opvolgen en dat hij ook de enquête voor dit doel zou hebben gebruikt. Een beetje verlegen antwoordde Oudkerk dat dit niet het geval was.

Ten slotte mocht ook M. Augusteijn (D66) een duit in het zakje doen. Wat vond u het dieptepunt bij de enquête, informeerde De Leeuw. ,,Ik denk dat ik weet waarop u doelt'', zei Augusteijn veelbetekend en noemde vervolgens de geruchtmakende verhoren van enkele luchtverkeersleiders op Schiphol. Die hadden immers afgesproken om – later onjuist gebleken – informatie over de gevaarlijke aard van het verongelukte El Al-vliegtuig ,,onder de pet te houden''. Wie echter gedacht had dat Augusteijn met dit dieptepunt ook doelde op de eigen onzorgvuldigheid van de commissie, kwam bedrogen uit. Met geen woord repte ze over de grote onrust die door dit nieuws werd opgewekt, en die met enig huiswerk van de commissie zou zijn te voorkomen geweest.

Intussen zwoegen in de Tweede Kamer fractiespecialisten op de vragen die zij morgen moeten indienen over het enquêterapport en steggelen de fractieleiders van de regeringspartijen via de media over de kwaliteit van ervan. PvdA-fractieleider Melkert kritiseerde gisteren de uitlatingen van Dijkstal die eerder zei dat de VVD zich wil beraden op het enquêtewapen. Het kon toch niet zo zijn dat je eerst instemt met een enquête en als die eenmaal is gehouden je ertegen afzet, verklaarde Melkert. Naast Dijkstal kritiseerde ook D66-fractieleider De Graaf het rapport.

Zelf opereert Melkert omzichtig. Hij uit geen openlijk kritiek, maar zegt tegelijk wel dat de PvdA-fractie ,,een aantal indringende vragen'' zal stellen.

Melkert kan aan de ene kant ,,zijn'' premier, die van de enquêtecommissie forse kritiek krijgt, niet afvallen en moet aan de andere kant rekenen met zijn fractiegenoot R. van Gijzel, die als aanjager van de enquête geldt. Van Gijzel is voor de PvdA de woordvoerder bij het debat met de enquêtecommissie, een positie die hij zich pas na indringend beraad in het fractiebestuur verwierf. Ook moet Melkert rekenen met zijn partijgenoot Oudkerk, die in de commissie als vice-voorzitter een prominente rol vervult. Gisteren moest Melkert Oudkerk in bescherming nemen tegen critici in eigen kring. Anonieme fractieleden verklaarden vorige week in Het Parool dat Melkert ,,spijt als haren op zijn hoofd'' zou hebben dat hij Oudkerk in de commissie zitting heeft laten nemen.

Melkert verlangde gisteren in de wekelijkse fractievergadering dat de critici zich bij hem bekend zouden maken. Naar verluidt hebben zich nog geen PvdA'ers bij Melkert gemeld.