Een spiritueel leider die Peking angst inboezemt

Li Hongzhi beschouwt zichzelf als een leraar, die de mensheid verlichting brengt. De communistische leiders in Peking, gewaarschuwd door historische precedenten, zitten niet te springen om zijn hulp.

Toen halverwege de 19de eeuw een boerenzoon uit het zuiden van China zijn droom probeerde te verwezenlijken, bleek dat een grote bedreiging voor de heersende dynastie. Hong Xiuquan had gedroomd van God en ontdekt de broer van Jezus te zijn. In die rol trok hij vele duizenden volgelingen aan en begon hij in 1851 een kruistocht tegen het hof van de Qing, die later bekend is geworden als de Taiping-opstand. Meer dan 10 jaar later, na grote gebieden van Centraal-China te hebben bestuurd vanuit de door hem uitgeroepen hoofdstad Nanjing, bleken tientallen miljoenen mensen te zijn omgekomen en werd korte metten gemaakt met de beweging.

Het was een van de gewelddadigste en langdurigste opstanden in de Chinese geschiedenis, waaraan menigeen in de politieke top van China dezer dagen onwillekeurig zal zijn herinnerd. De naar schatting 15.000 mensen die afgelopen zondag tijdens een stil protest de toegangspoorten tot het Chinese regeringscentrum bezet hielden, waren alles behalve bloeddorstig, maar de bindende factor voor hun samenhorigheid en protest bleek, evenals anderhalve eeuw geleden, een man die zich op een lijn stelt met Jezus. De volgelingen van Li Hongzhi, de leider van een op boeddhisme en mystiek gebaseerde beweging die in China en daarbuiten bekend staat als Falun Dafa, waren naar Peking gekomen om officiële erkenning af te dwingen. Naar verluidt zag premier Zhu Rongji zich gedwongen persoonlijk enkele aanhangers te woord te staan, overweldigd als hij was door de massale opkomst. Hij bood daarmee een tijdelijke oplossing voor een ontwikkeling, die verassend genoeg in potentie veel bedreigender lijkt voor de communistische heerschappij dan de kritiek van de enkele politieke dissident in China die nog hardop durft te spreken.

Gisterenavond doorbrak de Chinese regering haar angstvallig zwijgen en berichtte het Chinese staatspersbureau Nieuw China dat protesteren buiten Zhongnanhai, het regeringscentrum, ,,volledig verkeerd'' is. ,,Het hebben van verschillende meningen is goed te keuren'', aldus een overheidsfunctionaris, ,,maar zij kunnen ook middels bestaande kanalen en overeenkomstig de wet worden geuit.'' De volgelingen van Li zijn zich van geen kwaad bewust. ,,Het was een spontane spirituele gebeurtenis waarvoor een ieder persoonlijk verantwoordelijk is geweest'', zegt een 30-jarige vrouw die zichzelf ,,een student van meester Li'' noemt. ,,Met politiek had het niets van doen''.

Maar ook al stond de geest en niet de politiek centraal, voor de Chinese regering zijn demonstraties, ongeacht hun signatuur, een doorn in het oog, enkele weken voorafgaand aan de 10-jarige herdenking van de met geweld beëindigde pro-democratische studentendemonstraties op het Plein van de Hemelse Vrede. De regering is er zich van bewust dat de communistische partij-ideologie steeds minder mensen aanspreekt en dat religieuze bewegingen zoals die van Li Hongzhi overal in China als paddestoelen uit de grond springen.

Li's Falun Dafa verdient evenwel speciale aandacht. He Zexiu, een beroemd natuurkundige die in de jaren '60 de Chinese waterstofbom heeft helpen ontwerpen, is een van de felste critici van de leer van Li. ,,Li heeft 60 miljoen aanhangers in China'', zegt hij, ,,veel meer dan het aantal leden van de communistische partij.'' Als dat waar is, telt de beweging ook veel meer aanhangers dan het aantal moslims in China, met 14 miljoen de grootste religieuze groepering die officieel in het land is toegestaan. Volgens He waken Li's volgelingen ,,als bezetenen'' over de leer, zoals die is vastgelegd in de Zhuan Falun, de blauwe bijbel van de Falun Dafa (`Het Wiel der Wet en Grote Weg').

He's openlijke kritiek op de beweging, vorige week in een publicatie in het naburige Tianjin, was de directe aanleiding tot de massale demonstratie in Peking. Om die reden gelooft He dat de regering zwijgt en de kranten niets schrijven. ,,Niemand weet hoe te reageren en te berichten zonder dat je tienduizenden mensen op je dak krijgt.'' Een kritisch programma over Falun Dafa van Beijing Television bracht vorig jaar duizenden volgelingen op de been voor het gebouw van Pekings officiële televisiestation. De leiding van de zender zwichtte voor de overmacht, stuurde een van haar betrokken verslaggevers de laan uit en maakte alsnog een postitief programma over de beweging.

In kringen van Falun Dafa geldt He Zexiu als de verpersoonlijking van het kwaad. ,,Wij beleiden op onze wijze een leer die uitkomst biedt voor alle situaties'', zegt de vrouwelijke volgeling. ,,Mensen als He hebben daar geen respect voor.'' Journalisten valt een soortgelijk wantrouwen ten deel. Vraaggesprekken met de pers zijn haar door medegeloofsgenoten afgeraden. ,,Je kunt alleen een oordeel vormen wanneer je de leer van meester Li van A tot Z hebt bestudeerd. Zij die kritiek hebben, hebben zich die moeite niet genomen.''

Het handboek van Li Hongzhi, een 48-jarige voormalige kantoorbediende van een graanbedrijf die zich in 1992 in de Verenigde Staten heeft gevestigd, is vooral schatplichtig aan het boeddhisme. Het schrijft lichamelijke oefeningen voor en biedt denkbeelden aan, die de beoefenaars verlichting in het vooruitzicht stellen. Daarbij dienen zij zich strikt aan een moreel correcte levenswijze te houden; onder andere drank, sigaretten en seksuele relaties buiten het huwelijk zijn verboden. ,,Als iedereen zich aan zijn wetten houdt, kan de morele verloedering die de wereld voor het einde van het millennium doormaakt, een halt worden toegeroepen'', weet de volgeling van meester Li.