Vreugde over Draškovic voorbarig

De NAVO put hoop uit de kritiek van Vuk Draškovic op het regime waarvan hij deel uitmaakt. Maar wie is Vuk Draškovic helemaal?

De NAVO is blij: zondag trad de Joegoslavische vice-premier Vuk Draškovic buiten de door zijn president Slobodan Miloševic uitgezette paden, met een paar opmerkelijke uitspraken. De leiders van Joegoslavië, zei hij, moeten de eigen bevolking de waarheid vertellen, en die waarheid is dat de NAVO één is over de kwestie-Kosovo, dat de NAVO géén scheuring te wachten staat, dat Rusland Joegoslavië geen militaire hulp zal geven, dat de publieke opinie in de hele wereld tegen Joegoslavië is en dat de NAVO-bombardementen veel schadelijker zijn dan Belgrado wil toegeven.

Die uitspraken leidden bij de bondgenoten tot enthousiasme. NAVO-woordvoerder Jamie Shea zag een ,,gerommel van ontevredenheid'' in de hechte burcht die het regime van Slobodan Miloševic is. Dat gerommel, aldus Shea, zal toenemen naarmate men in Joegoslavië beter beseft dat het beleid van Miloševic het land isoleert en terugwerpt. James Rubin, de woordvoerder van het State Department, oordeelde dat Draškovic' opmerkingen de illustratie vormen van ,,een nieuw besef van de realiteit door leidende figuren van het regime-Miloševic''.

Het enthousiasme zal nog wel even aanhouden, want gisteren deed Draškovic er nog een schepje bovenop. Hij opperde dat Belgrado wellicht zal instemmen met een internationale vredesmacht in Kosovo onder de vlag van de VN, een idee dat in Belgrado steeds is verworpen. Dat denkbeeld heeft volgens de vice-premier nu evenwel de steun van Miloševic en van diens trouwste paladijn, de Servische president Milan Milutinovic. Bovendien zou Belgrado zich niet verzetten tegen een onderzoek naar oorlogsmisdaden in Kosovo.

Of er reden is voor enthousiasme over wat Draškovic zoal meldt is de vraag. De bebaarde vice-premier is de minst consistente politicus in het hele spectrum van het openbare leven in Joegoslavië: hij verandert nogal makkelijk van standpunt en loyaliteit.

Jarenlang leidde hij met Zoran Djindjic en Vesna Pešic de oppositie tegen Miloševic. Hij liet zich door de politie van Miloševic in elkaar slaan en opsluiten. Maar nauwelijks had die oppositie haar enige zege geboekt op het regime, in februari 1997, of ze viel uiteen omdat Vuk Draškovic zijn kompel Zoran Djindjic het licht in de ogen – dat wil zeggen: het burgemeesterschap van Belgrado – niet gunde. Draškovic stookte tegen Djindjic tot die moest opgeven en hijzelf de buit kreeg: Belgrado, inclusief de welgevulde kas die daarbij hoort, en het radio- en tv-station Studio B, dat hij zondag als spreekbuis gebruikte. Eind vorig jaar verried Draškovic zijn verleden als opposant zelfs door zich aan te sluiten bij het regime van de man die hij zo lang had bestreden. Hij mag nu van tijd tot tijd proefballonnetjes oplaten en mooi weer spelen, als het zogenaamd democratische gezicht van een niet zeer democratisch bewind.

Als zijn opmerkingen inderdaad neerkomen op een ,,gerommel van ontevredenheid'' en als Draškovic het meent met zijn oproep aan het bewind de waarheid te verkondigen, is de vraag wat de consequenties zijn. Die zijn vooralsnog gering, tenzij andere ministers zijn voorbeeld volgen en ook uit de school klappen, en dat is gezien het karakter van het regime niet waarschijnlijk. Zelfs áls het gebeurt zijn de consequenties niet verstrekkend. Ministers zijn in Servië pionnen, ze zijn inwisselbaar en voeren geen eigen koers die die naam verdient. Niemand kent hun namen, en niemand hoeft die namen te kennen.

Ook Vuk Draškovic is een pion. En zoals de toetreding van Draškovic tot het regime dat regime niet duidelijk heeft versterkt, zal zijn afscheid van het regime het niet duidelijk verzwakken.

Daar komt bij dat Draškovic zich te vaak als een warhoofd en een draaier heeft laten kennen. Hij was monarchist, opposant, ultra-nationalist, gematigd, democraat, dienaar van het regime, een verrader van zijn vrienden, een autoritaire leider van zijn partij. Hij was kortom te veel om nog geloofwaardig te zijn, in welke capaciteit dan ook.