Referendum Oost-Timor in augustus

De inwoners van de omstreden Indonesische provincie Oost-Timor mogen zich op 8 augustus uitspreken over verregaande autonomie. Indonesië gaat akkoord met het autonomieplan voor de voormalige Portugese kolonie, zoals dat vorige week in New York onder auspiciën van de Verenigde Naties is besproken met Portugal.

De Indonesische president B.J. Habibie heeft dat vanochtend gezegd na een ontmoeting met de Australische premier John Howard op het eiland Bali. Habibie kondigde ook aan dat tussen de 30 en 300 politiemensen van de VN vanaf volgende maand zullen meehelpen bij het handhaven van de openbare orde in Oost-Timor. Hun opdracht is om de lokale politie te adviseren en ze zullen niet zelf worden ingezet voor politietaken.

Bij het overleg van vorige week in New York over Oost-Timor legde Portugal twee documenten op tafel: een over te nemen veiligheidsmaatregelen tijdens het referendum en een over de modaliteiten van de volksraadpleging. Met die voorstellen heeft de Indonesische regering nu ingestemd. Daarmee is de weg vrij voor de officiële ondertekening van het akkoord op 5 mei in New York. Dan zal ook de precieze tekst van het akkoord bekend worden gemaakt.

Oost-Timor wordt verscheurd door geweld sinds Habibie in januari aankondigde dat hij de provincie autonomie wil geven. Habibie heeft ook gezegd dat onafhankelijkheid een optie wordt indien de Oost-Timorezen autonomie afwijzen. Bij terreuraanvallen van door de Indonesische strijdkrachten (TNI) bewapende milities zijn de afgelopen maanden zeker 150 mensen gedood, terwijl duizenden op de vlucht zijn geslagen.

De Indonesische minister van Buitenlandse Zaken, Ali Alatas, zei eerder dat niet wordt gedacht aan een VN-vredesoperatie rondom de volksraadpleging. Vandaag werd duidelijk dat tussen de 30 en 300 politiemensen zullen worden ingezet. Woordvoerders van de Indonesische regering beklemtonen dat deze VN-functionarissen alleen de lokale politie mogen adviseren. Bij die operatie zal het buurland Australië een cruciale rol spelen. Australië is het enige Westerse land dat de annexatie van Oost-Timor door Indonesië heeft erkend. Eind vorig jaar echter veranderde Australië van koers en gaf aan dat onafhankelijkheid voor Oost-Timor op termijn bespreekbaar moet zijn.

Tijdens het overleg vandaag op Bali, waaraan behalve Habibie en Howard ook de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie deelnamen, onderstreepte Howard het belang van het staken van de vijandelijkheden op Oost-Timor. De Indonesische minister van Defensie en tevens chef-staf, generaal Wiranto, zei dat zijn strijdkrachten al het mogelijke zullen doen om stabiliteit terug te brengen op het eiland.

In Jakarta waarschuwde echter de speciale gezant van de Indonesische regering voor Oost-Timor, Lopes da Cruz, voor het gevaar dat de pro-Indonesiche milities in Oost-Timor de VN-politiemacht zullen aanvallen. Tegenover het persbureau Reuters zei Da Cruz vanochtend dat de komst van een VN-macht de pro-Indonesische krachten in Oost-Timor in een ongemakkelijke positie zal plaatsen. ,,Deze (VN) mensen komen hier om de onafhankelijkheidsstrijders te helpen'', aldus de diplomaat. ,,Daarom zullen (de pro-Indonesische milities) tegen de VN-troepen strijden. We hebben hen niet nodig want zij zullen de situatie verder compliceren in plaats van dat zij bijdragen aan een oplossing.'' De pro-Indonesische milities hebben herhaaldelijk laten blijken dat ze met alle middelen zullen verzetten tegen onafhankelijkheid.