Leedfoto's

,,Niets voor mij, allemaal leedfotografie'', zei een bekende persfotograaf tegen me over het instituut van World Press Photo, waarvan de nieuwste tentoonstelling momenteel in de Nieuwe Kerk in Amsterdam loopt. World Press Photo is een onafhankelijke non-profitorganisatie – in 1955 in Nederland opgericht – met een rondreizende tentoonstelling die jaarlijks meer dan een miljoen bezoekers trekt in ruim 35 landen.

Gaan of niet gaan? Mijn nieuwsgierigheid won het, en terecht. Die fotograaf had niet helemaal ongelijk, maar de thuisblijver mist toch een aantal fotografische meesterwerken, tenzij hij het bijbehorende fotoboek koopt.

Het meest opzienbarend was voor mij een serie foto's van de Taiwanees Chien-Chi Chang, waarvoor hij de eerste prijs kreeg in de categorie `Stories'. Hij fotografeerde in de kringen van de 100.000 Chinezen die jaarlijks illegaal Amerika binnenkomen. Ze hebben gangsters soms 48.000 dollar betaald voor een overtocht, en velen van hen leven nu opeengestapeld in hokjes – honderd man op de vliering van één verdieping – in de Bowery in New York. In de zomer hebben ze het zo benauwd dat ze het dak op vluchten om te slapen.

Op Changs indringendste foto zien we zo'n Chinees in zijn slipje op een brandtrap zitten, genietend van zijn noedelmaaltijd, terwijl beneden hem het verkeer voorbijraast. De brandtrap als laatste toevluchtsoord: de taaiheid van overlevingsdrang kan niet beter gesymboliseerd worden.

Wat je World Press Photo inderdaad enigszins kunt verwijten, is een overdosering aan Leed & Geweld. We zien bijvoorbeeld (bij James Nachtwey) hoe een christen in Indonesië wordt belaagd door moslims. Die foto spreekt voor zichzelf. Waarom moeten we dan óók nog zien hoe hem de keel wordt doorgesneden?

Die jury's van World Press Photo lijken wat te weinig oog te hebben voor de bijzonderheid en de anekdotiek van het alledaagse bestaan. Daar zie je veel te weinig voorbeelden van op zo'n tentoonstelling. Gelukkig hebben ze ook een kinderjury geformeerd. Het grappige is dat die kinderen een veel minder versmalde kijk op de werkelijkheid blijken te hebben.

Zo hebben zij een foto geselecteerd die zowel op de `volwassen' tentoonstelling als in het bijbehorende fotoboek ontbreekt. Het betreft een foto van Suseye Greenwood die laat zien hoe twee jonge Engelse nonnen in habijt met elkaar voetballen, terwijl een derde collega gespannen toekijkt.

Tuukka, een kind-jurylid uit Finland, had erbij geschreven: ,,Grappige foto. Je denkt vaak aan nonnen dat ze kalm, stil en misschien een beetje saaie mensen zijn, met niets anders in hun hoofd dan godsdienst. Maar deze foto zegt dat nonnen ook pret hebben, dus het is een goede foto. En ik vind deze foto leuk, omdat je zou denken dat de kleding van een non het onmogelijk maakt te sporten.''

Goed gezien, Tuukka.