Jarige kroonprins wordt serieuzer

Prins Willem-Alexander viert vandaag zijn 32ste verjaardag. De prins werd het afgelopen jaar meer dan ooit op de proef gesteld.

Prins Willem-Alexander kan vandaag, op zijn 32ste verjaardag, terugkijken op een veelbewogen jaar waarin hij zich sterker dan in voorgaande jaren heeft geprofileerd als troonopvolger.

De prins werd het afgelopen jaar meer dan ooit op de proef gesteld. Zijn verhouding met tandartsdochter Emily Bremers, die bijna vier jaar duurde, liep stuk. Hij verwerkte een openlijke aanval van ex-NOC*NSF-voorzitter Huijbregtsen die hem volgens de Volkskrant een `judas' had genoemd nadat hij hem had ingehaald als IOC-lid, en hij botste door zijn lidmaatschap van het IOC voor het eerst met zijn staatsrechtelijke beperkingen. Ook deed de RVD voor het eerst een onthulling over de prins: in 1991 bleek bij hem de auto-immuunziekte van Besnier-Boeck te zijn geconstateerd. Van deze ziekte, die een verklaring is voor de schommeling in zijn lichaamsgewicht, is hij inmiddels genezen.

Volgens ingewijden is de prins van Oranje het afgelopen jaar merkbaar gegroeid in zijn rol als troonopvolger. Hij is ,,over het gehos in Atlanta heengegroeid'' zoals een bron bij het Hof het formuleert. (De prins uitte tijdens de Olympische Spelen in 1996 zijn vreugde over de overwinningen van het Nederlandse vrouwenhockeyteam, de mannenroeiers en de mannenvolleyballers door met hen een vreugdedans te maken.) Hij is serieuzer geworden, zich er meer van bewust dat hem een andere toekomst wacht dan zijn jongere broers, Friso en Constantijn.

Het behoud van het lidmaatschap van het IOC was voor Willem-Alexander een belangrijke overwinning. Het was een lakmoesproef voor zijn bewegingsvrijheid. Als hij dit niet mag, wat mag hij dan wel? Hoewel het ene na het andere corruptieschandaal van IOC-leden dit jaar naar buiten kwam, heeft het Hof er steeds op gewezen dat er geen enkele internationale organisatie is die brandschoon is. Als sportliefhebber ziet de prins in zijn lidmaatschap van het IOC een ideale mogelijkheid om zich te profileren. Als lid van het Solidarity Committee moet hij ontwikkelingslanden adviseren over de wijze waarop zij hun Nationale Olympische Comités kunnen inrichten en over hoe zij kans maken op de Spelen in hun landen.

In zijn huis, dat grenst aan het Paleis Noordeinde, moet de prins zich ontwikkelen tot wat hofkringen omschrijven als een `goede generalist' en een `samenbindende factor' op het gebied van zijn specialisme, waterbeheer. De prins heeft een chauffeur in dienst, een kokkin, een secretaresse, een huismeester en een persoonlijk secretaris. De prins vliegt drie keer per maand onder schuilnaam met een KLM Cityhopper om zijn vliegpunten te halen. Iedere woensdag woont hij de vergadering bij van de Raad van State en hij vergadert vijf keer per jaar als lid van de Raad van Commissarissen van De Nederlandsche Bank. De rest van zijn tijd besteedt hij aan waterbeheer en het IOC.

De prins heeft het afgelopen jaar vaker dan voorheen toespraken gehouden. Pas nu hij zich heeft gespecialiseerd in een onderwerp, vindt het Hof het de moeite waard om serieus werk te maken van redevoeringen. In juni hield hij zijn eerste rede in Nederland over waterbeheer bij het waterwinningbedrijf Brabantse Biesbosch. Daarvoor had hij al over water gesproken in Brazilië. Sindsdien is spreken in het openbaar steeds meer routine geworden. Hij sprak tijdens zijn laatste reis naar China, twee weken geleden, Chinese deskundigen toe die zich voorbereiden op de World Water Vision-conferentie 2000 in Nederland.

De prins mag dan serieuzer zijn geworden, hij hecht nog altijd aan feesten met zijn vrienden. Afgelopen maand maart ging hij zoals ieder jaar op skivakantie met een groep van circa vijftig vrienden. De groep dreigde de afgelopen jaren steeds groter te worden, het uitnodigingsbeleid is nu exclusiever. Een van de spelletjes tijdens deze vakanties is dat de deelnemers de geheime opdracht krijgen om iemand te `vermoorden' door deze persoon aan te raken met een winterpeen. Voorwaarde is dat er geen getuigen zijn van de `moord'.

Tijdens zijn optreden in het openbaar valt Willem-Alexander op door zijn sociale intelligentie. Met `gewone mensen' gedraagt hij zich spontaan. Onder hoogwaardigheidsbekleders is hij minder op zijn gemak. De prins hecht minder aan protocol dan zijn moeder. Protocol is volgens hem niet meer dan een houvast om een gesprek in te leiden.

Het PvdA-Kamerlid P. Rehwinkel pleitte in september vorig jaar voor meer openheid over de kroonprins. Alle media berichtten over de breuk met Emily Bremers, maar de Rijksvoorlichtingsdienst weigerde commentaar. Volgens Rehwinkel speelt de geslotenheid de roddelpers, die leeft van speculaties, in de kaart. Maar premier Kok antwoordde dat hij niets voelt voor meer openheid.

De RVD hielp de oplagecijfers van het weekblad Privé twee weken geleden weer wat stijgen. Na berichten in het blad dat de prins aan de ziekte van Besnier-Broeck zou hebben geleden, moest de RVD dit officieel bekendmaken.