NAVO belooft Balkan steun

De NAVO heeft gisteren militaire steun beloofd aan zeven landen rond Joegoslavië, als ze worden aangevallen door Servië omdat ze de alliantie helpen. Die toezegging werd gisteren gedaan op de derde dag van een NAVO-top in Washington. Daarop werd tevens besloten tot een olie-embargo tegen Joegoslavië.

De NAVO-lidstaten beloofden de zeven landen ook financieel en logistiek bij te staan bij de opvang en huisvesting van vluchtelingen. Het gaat om Albanië, Macedonië, Bosnië, Bulgarije, Kroatië, Roemenië en Slovenië. Tevens werd gesproken over hulp aan de Balkan op langere termijn.

Duitsland, momenteel voorzitter van de Europese Unie, organiseert volgende maand een internationale conferentie over de economische wederopbouw van de Balkan. Dat maakte de Duitse bondskanselier Schröder op de NAVO-top bekend. De Balkanconferentie moet volgens premier Kok leiden tot ,,een soort Marshall-plan'' voor Zuidoost-Europa. ,,Een gebied dat zo zeer lijdt, draagt in potentie toekomstige risico's'', aldus Kok. Naast deze conferentie in Bonn organiseert Griekenland een speciale bijeenkomst over de opvang van vluchtelingen.

Op de top heeft de NAVO opnieuw verklaard dat de deur openstaat voor nieuwe lidstaten. De negen landen die kandidaat zijn voor toetreding is een programma aangeboden dat hen op het lidmaatschap moet voorbereiden. Dit `Membership Action Plan' zal per land verschillen. Jaarlijks wordt bekeken welke vooruitgang ze hebben geboekt op het gebied van democratisering en reorganisatie van het leger. Uiterlijk in 2002 zal de NAVO bekijken of er landen gereed zijn voor toetreding.

Op een NAVO-top anderhalf jaar geleden werden Roemenië, Slovenië en de Baltische republieken apart genoemd op grond van de vooruitgang die ze hadden geboekt. Nu worden alle negen kandidaat-landen met name vermeld, maar wel in hiërarchische volgorde. De vijf eerder genoemden voorop, daarna is er een verwijzing naar de ,,positieve ontwikkelingen'' in Bulgarije en Slowakije, en tot slot worden Albanië en Macedonië geprezen wegens hun hulp bij de oorlog tegen Joegoslavië.

De NAVO-top besloot tot het afdwingen van een olie-embargo tegen Joegoslavië. Hoe dat in de praktijk moet gebeuren, is nog niet bepaald. De bevelhebber van de geallieerde strijdkrachten in Europa, generaal Clark, zal daarover een voorstel uitwerken. Frankrijk heeft bezwaren tegen afdwinging van het embargo met militaire middelen, als daar geen resolutie van de VN aan ten grondslag ligt. Andere lidstaten vinden dat het bestaande VN-wapenembargo ook betrekking heeft op olie. Volgens de Duitse bondskanselier Schröder, die erkende dat hij ,,geen eredoctor in internationaal recht'' is, moet er wel voldoende juridische basis zijn voor het afdwingen van een olie-embargo, aangezien er ook voldoende basis is om Joegoslavië te bombarderen.

Volgens minister De Grave (Defensie) is het meest waarschijnlijk dat besloten wordt tot ,,een controlesysteem voor de kust van Montenegro waarbij schepen wordt gevraagd naar hun bestemming en hun goederen''. Een zegsman van het Pentagon gaat een stap verder en zegt in The New York Times dat geallieerde schepen iedere tanker die de blokkade negeert zullen beschieten. Rusland heeft gezegd dat het doorgaat met olietransport naar Joegoslavië.

Onenigheid bestond er over de ontwikkeling van een Europese peiler binnen de NAVO, de zogeheten Europese Veiligheids- en Defensie-Identiteit. Turkije wilde hiermee niet instemmen zo lang onduidelijk is wat het Europese defensiebeleid inhoudt. Op een top van juni in Keulen moeten hierover afspraken worden gemaakt. Op de achtergrond speelt dat Turkije nog altijd kwaad is dat het niet als volwaardig kandidaat-lid van de EU wordt beschouwd.