Bom en boosheid

Journaal-verslaggever Gerri Eickhof die vrijdagavond met zo'n papieren doelwit op zijn borst met de Serviërs meedemonstreerde. Voor de camera. Dat was de primeur van afgelopen weekeinde. Woedend over de bombardementen op de Servische televisiestudio waar ook hij gebruik van maakte. Dat kan ik begrijpen. Hij had onder de slachtoffers kunnen zijn. Maar het was ook het gebouw van zijn censor.

De Navo had van tevoren gewaarschuwd, schreef Robert Fiske van The Independent. Dat is het surrealistische aan deze oorlog. De Serviërs geloofden het, de Westerse journalisten niet. Die fatale donderdagnacht waren er toch Serviërs in het gebouw. Journalistenorganisaties hebben geprotesteerd tegen de bombardementen. Ik wacht op de protesten van de gezamenlijke politieke partijen tegen het bombardement op het hoofdkwartier van de partij van Miloševic en van de gezamenlijke olie-arbeiders tegen het vernielen van olie-opslagplaatsen. En waar blijven de militaire vakbonden?

Groot moet de schade niet zijn geweest, want zaterdagavond was Eickhof weer in de lucht. Interviews met Nederlands sprekende Serviërs. Het kijken naar de berichtgeving uit Belgrado vergt de vaardigheden van een voormalig Kremlinoloog. De geïnterviewden spreken in code.

Mitar Mrlka, ster van F.C. Cambuur en voormalig voetballer van het jaar, heeft het geschopt tot wethouder van sport van Belgrado. Hij zei zaterdag dat hij vond dat de bombardementen moesten stoppen. Wel voelde hij `echt het verdriet voor wat er gebeurt met de Albanese mensen'. Vooral dat woord `mensen' is de hoogste graad van politiek correct Nederlands. ,,Maar mensen in Europa en Nederland moeten weten dat ook Serviërs slachtoffers zijn van bombardementen.'' Bedoelt Mrlka met dat woordje `ook' dat de Albanese Kosovaren slachtoffer zijn van de Navo-bombardementen? Wat denkt hij van de Servische zuiveringen in Kosovo? Wat moet het Westen daar volgens hem tegen doen? We zullen het niet weten, want Eickhof vroeg er niet naar. Ik sla hem te hoog aan om dat aan domheid te wijten. Oorlog dwingt iedereen, ook Eickhof en Mrlka, tot partijdigheid, hoe aardig ze ook zijn.

Lerares Nederlands J. Novakovic uit Belgrado ging verder dan Mrlka. Zij begrijpt wel `dat er iets moest worden gedaan om het probleem op te lossen, maar dit is niet de juiste manier'. Zo'n uitspraak roept veel vragen op, waar het antwoord niet op mag worden gegeven. Onafhankelijk is de berichtgeving uit Belgrado dus niet. Eickhof moet voortdurend balanceren.

Overtuigender dan de verontwaardigde Serviërs zijn de boze Russen. Lopende Zaken liet gisteren woedende Russische gouverneurs aan het woord. Een hele optocht bestuurders die voor de camera hun hart luchtten. Twee kozakken-officiers vonden dat Rusland atoomwapens moest inzetten. ,,Wij durven wel op de atoomknop te drukken, de Navo niet''.

In Netwerk zei gouverneur Lebed, tevens presidentskandidaat, dat Rusland meteen had moeten ingrijpen. ,,Als Amerika een paar vliegtuigen had verloren, had het wel ingebonden. Dan had het zich op eervolle wijze kunnen terugtrekken'', zei hij terwijl hij de interviewers strak en bewegingsloos aankeek. Vorige week had Netwerk Gorbatsjov die zich opwond over de agressieve Nata (Navo) en de manier waarop Amerika de Rus Tsjernomirdyn als postbode zou gebruiken.

Wat zal er van over blijven? De VPRO bracht gisteren een verstilde documentaire over de eerste grote oorlog van deze eeuw. Verteld door Belgische hoogbejaarde veteranen van de loopgraven, die hadden meegedaan. Een historisch dokument. Een man van 101 jaar zat in een stoel voor zich uit te staren. Achter hem zijn bezorgde oude vrouw die hem er liever niet aan herinnerde. ,,Anders zou em 'ne attaque krijgen''.

,,Een oorlog is iets vreselijks'', zuchtte de man. ,,Dah kan ik nie zegge. Dah kan ik nie. Ze schieten en dan moe je maken dah je weg bent. Als dah kin, hè''.