Oprecht bezorgd

AL ZO'N 15 jaar lang proberen de lerarenopleidingen studenten binnen te halen met de boodschap dat er een tekort aan leraren dreigt. Toch hebben steeds minder jongens en meisjes aan hun lokroep gehoor gegeven. Gelukkig maar, want degenen die dat wel deden, vonden geen werk. Althans niet in het onderwijs. Waarom nu deden die opleidingen dat? Niet uit medegevoel met jonge mensen, want die waren niet gebaat bij een opleiding tot werkloze. Ook niet uit het oogpunt van maatschappelijke verantwoordelijkheid, want de maatschappij zit niet te wachten op leraren als het nog 15 jaar duurt voor daar emplooi voor is. Hun lokroep had uitsluitend te maken met hun eigen belang, met hun eigen arbeidsplaatsen, met het voortbestaan van hun eigen opleiding.

Het weinig aanlokkelijke toekomstperspectief leidde tot steeds minder aanmeldingen. Tot het tij voor afgestudeerden begon te keren. De salarissen in vooral het basisonderwijs werden weer concurrerend en er kwamen banen. Niet alleen maar voor enkele uurtjes per week, voor tijdelijk, of ter vervanging van zieken, nee, heuse banen met uitzicht op een vaste aanstelling, banen waar het tot dan toe aan had ontbroken.

Het aantal aanmeldingen voor de opleiding tot leraar voor het basisonderwijs is inmiddels spectaculair gestegen.

Sarah Blom en Geert ten Dam, beiden werkzaam aan het Instituut voor de Lerarenopleiding van de Universiteit van Amsterdam, tonen zich in Onderwijs en Wetenschap van vorige week bezorgd over de huidige stand van personele zaken in het voortgezet onderwijs. Ook daar is inmiddels, na jaren van misleidende waarschuwingen, sprake van een werkelijk tekort. De lerarenopleiders verwerpen het idee van de AOB en Minister Hermans om, ter leniging van de nood, de bevoegdheidseisen bij de scholen te leggen. Het betekent in feite, zo waarschuwen zij, dat ``anything goes'', want een dergelijke maatregel ``zal de tweedeling in het onderwijs versterken. `Sterke' scholen (lees witte Havo-vwo-scholen) kunnen zich permitteren bevoegde leraren aan te nemen. Die willen op hun school wel werken. Het drama van de gewone zwarte school is uit te tekenen. Om dezelfde reden is het ook geen goed plan de verantwoordelijkheid voor de bevoegdheden volledig bij de scholen zelf te leggen. Scholen zijn heel goed in staat tot medeverantwoordelijkheid, maar, gegeven hun marktbelangen, nu juist niet tot de overstijgende, publieke verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de opleiding van leraren.'' Tot zover de waarschuwing van Blom en Ten Dam.

Lerarenopleidingen hebben decennia lang hun eigen, persoonlijke marktbelangen laten prevaleren boven het publieke belang. Hun zorgen golden uitsluitend de eigen opleiding en de eigen arbeidsplaatsen. Ter wille van het eigen belang werd een geflatteerd beeld gegeven van de arbeidskansen voor afgestudeerden en werden onverantwoorde concessies gedaan op het gebied van de opleidingseisen. `Anything went', om met Blom en Ten Dam te spreken. Daarmee hebben de lerarenopleidingen zichzelf gediskwalificeerd als behoeders van het algemene belang waar het gaat om de kwaliteit van leraren. Kwaad denkenden zouden bovendien op de gedachte kunnen komen dat hun publieke bezorgdheid ook nu weer wordt ingegeven door zorg om de eigen positie, maar daar is natuurlijk geen sprake van.