KIJKERS ONTHOUDEN MEDISCHE INFORMATIE IN TV-SOAPS

Medische soaps zijn populair bij tv-kijkers. Vooral het gebeuren op de eerstehulpafdelingen van ziekenhuizen trekt veel kijkers, niet alleen bij ons, maar ook in Engeland.

In de aflevering van de BBC-serie Casualty op 2 november 1996 zat het verhaal van een 30-jarige piloot die na een door hem veroorzaakt ongeluk aan de drank raakte. Hij stort in en wordt naar het ziekenhuis gebracht. Dan volgt een spectaculaire scène waarin de man een gigantische hoeveelheid bloed uitbraakt. Ontdekt wordt dat zijn bloed een hoog gehalte paracetamol bevat. De man bekent aan een verpleegster dat hij daar 50 tabletten van heeft geslikt. Dan volgt een dialoog tussen een arts en de vrouw van het slachtoffer, waarin alle effecten van een overdosis paracetamol en de termijn waarop nog kan worden ingegrepen, worden genoemd. Uiteindelijk sterft het slachtoffer.

Psychiaters in Oxford en Bristol grepen deze aflevering van Casualty aan om na te gaan welke effecten zo'n uitzending oproept. Zij onderzochten of het aantal pogingen tot zelfdoding met overdoses geneesmiddelen veranderde, alsook in hoeverre de kennis over de effecten van grote doses paracetamol bij het publiek bleef hangen (British Medical Journal, 10 april).

De conclusie moet zijn dat het programma niet alleen veel kijkers trok (meer dan 10 miljoen), maar ook dat die aandachtig hebben gekeken.

In 49 ziekenhuizen, verspreid over heel het Verenigd Koninkrijk, nam het aantal patiënten met een overdosis geneesmiddelen in de eerste twee weken na de uitzending duidelijk toe ten opzichte van de drie weken ervóór. De toename was het grootst onder mannen van 25 tot 34 jaar, de groep waar ook de piloot toe behoorde. Alle geneesmiddelen scoorden hoger, maar het aandeel van paracetamol steeg dramatisch. Ongeveer één op de zes patiënten die paracetamol hadden genomen had de aflevering van Casualty gezien. Vijftien procent daarvan meldde dat het programma de methode van zelfdoding had beïnvloed, terwijl eenzelfde percentage aangaf via de tv op de keuze voor paracetamol te zijn gekomen. Een enkeling liet weten door de uitzending juist voor een ander middel te hebben gekozen.

Een onderzoek onder een representatieve groep van 2800 Britten, acht maanden na het programma, wees uit dat de mensen die het programma gezien hadden een aantal feiten over paracetamol-intoxicatie beter paraat hadden dan mensen die het programma niet gezien hadden.

Televisie is een krachtig medium, stellen de onderzoekers. De schrijvers van soaps moeten zich hiervan goed bewust zijn, vinden zij. Zij moeten terughoudend zijn in het opvoeren van zelfdoding en liefst de gehanteerde methode in het midden laten. Daarnaast moeten zij erop letten dat de medische feiten in hun verhalen kloppen.

(Huup Dassen)