HUMOR, INZICHT EN BEZIELING

Op verkapte reclamepraatjes voor de Universiteit van Amsterdam zit de zaal vol schoolkrantredacteuren niet te wachten. Er ontstaat een lichte irritatie als inleider Rob de Klerk – zogenaamd grappig maar onbeschaamd – de beta-gamma-opleiding staat te promoten vanachter zijn katheder. Daarvoor zijn de driehonderd redacteuren van ongeveer 60 schoolkranten niet van heinde en verre naar Amsterdam gekomen. Ze willen leren interviewen, in workshops met elkaar discussiëren over onderwerpkeuze, over strips en cartoons, hoe je je doelgroep bereikt en wat internet voor de schoolkrant kan betekenen. Natuurlijk zijn ze ook gekomen voor schrijver Joost Zwagerman en veejay Fabienne, de spichtige ex-presentatrice van het populaire muziekprogramma The Music Factory. Aan het eind van dag worden bovendien de prijzen uitgereikt voor de beste schoolkranten. Maar dan heeft het grootste deel van de redacteuren zich al over de hoofdstad verspreid. De zaal wordt slechts bevolkt door de genomineerden en hun aanhang.

Het is de tweede keer dat de Universiteit van Amsterdam de Schoolkrantdag organiseert. Dit jaar is samenwerking gezocht met het Instituut voor Media- en Informatiemanagement van de Hogeschool van Amsterdam, dat sinds drie jaar de prijs voor de beste schoolkrant van Nederland uitreikt. Voor ƒ7,50 zijn de schoolkrantredacteuren voorzien van congresmap en lunch. Het reisgeld wordt veelal door de school vergoed.

Mariecke is 's morgens al heel vroeg met enkele mederedacteuren uit Emmeloord vertrokken. De schoolkrant waarvan ze redacteur is heet Perplex, maar ze is er totaal niet tevreden over. ``Flut'', oordeelt Mariecke. ``Perplex heeft te weinig inhoud. In de redactie zitten veel jonge leden.'' Ze moet zich haasten om op tijd bij een van de vele workshops te zijn. De workshop `Hoe bedenk je een onderwerp en hoe maak je daar een artikel van', heeft veel deelnemers getrokken. Onder leiding van journalisten gaan ze in kleine groepjes discussiëren over mogelijke onderwerpen. Daarvoor hebben ze van journaliste Suzanne Weusten de wijsheid meegekregen dat je een `tweede natuur' moet ontwikkelen voor goede ideeën. Maar dat is moeilijk te realiseren als je twintig minuten de tijd hebt en met wildvreemde scholieren bij elkaar wordt gezet. Een groepje zit stilzwijgend en licht giechelend tegen over elkaar, nauwelijks in staat om de impasse te doorbreken. Bij een ander groepje heeft een van de jongens met het elan van een leider het voortouw genomen en daar vliegen de onderwerpen over tafel. In de categorie vermaak wordt het onderwerp `blunders van leraren' genoemd. ``Een leraar interviewen die is weggepest'', suggereert iemand. Daarmee zou de emotionele berichtgeving in ieder geval ook gecoverd zijn. ``Of een stuk over mensen die taarten gooien naar beroemdheden'', wordt door Jonas gesuggereerd als meer maatschappelijk georiënteerd thema. ``Het is vermaak, het geeft inzicht in wat die mensen bezielt en het vertelt iets over het waarom van de actie'', zo zal hij later zijn fascinatie voor de Stichting Taart toelichten. Dit idee levert hem een pluimpje op van Ronald van Gelder, de journalist die de workshop leidt.

De schoolkranten hebben namen als Bla Bla, Spotlight, Metropeel, Precies!, De Brugklaskoerier, Doedel, Sjravelentaire of 't Tussendoortje. Hun verschijningsvormen zijn zo mogelijk nog gevarieerder. Van smoezelige, geniete stencilvelletjes tot glossy magazines. Veel schoolkranten vermelden niet eens van welke school ze zijn. ``De inhoud loopt zeer uiteen'', zegt jurylid Marloes Meijer, student aan het Instituut voor Media- en Informatiemanagement. ``Schoolkranten met al te veel spelfouten en veel `toen-en-toen-verhaaltjes' kwamen niet door de voorselectie. Dat zegt namelijk iets over de aandacht die er aan besteed wordt.'' Maar ook bladen die duidelijk niet door de leerlingen zelf in elkaar gezet zijn, of als half mededelingenblad van de schoolleiding dienst doen, haalden de eindselectie niet. ``Er moest een goede mix zijn van schoolonderwerpen en thema's van buiten en cultuur'', aldus Meijer. Maar het gaat tegenwoordig allang niet meer alleen om gedrukte kranten, sommige schoolkrantredacties maken een eigen website. Zo'n zestien scholen hadden hun digitale schoolkrant laten meedingen naar de prijs voor de Beste Schoolkrantwebsite van Nederland. ``Vaak is het niet meer dan een exacte kopie van de gedrukte krant'', zegt Meijer, ``of er worden allerlei doorklikmogelijkheden geboden die absoluut niet functioneel zijn.''

Uiteindelijk bleek het Develstein College uit Zwijndrecht als beste uit de bus te komen met de digitale uitvoering van Doedel. ``Er staan op de website ook foto's en artikelen die niet in de gedrukte schoolkrant staan'', zo leest Meijer voor uit het juryrapport, ``en Doedel is zeer interactief.''

Tijdens de pauze staan de redactieleden van Labyrinth toch enigszins gespannen de broodjes uit het lunchpakket weg te happen. Zal hun redactielid Joost de beste schoolkrantcolumnist van Nederland worden? De redactie van scholengemeenschap Huygenwaard uit Heerhugowaard bestaat uit twaalf leerlingen, maar die zijn er niet allemaal. Hun krant doet volgens Joost `veel humor over leraren' in zijn kolommen. Vooral in de strips en voorplaten van cartoonist Michiel. Er ontstaat enige discussie of leraren worden beledigd. Nee, vinden de redactieleden, dat niet. Maar ze worden soms wel een beetje belachelijk gemaakt. Dat de meeste leraren op scholengemeenschap Huygenwaard daar wel tegen kunnen, blijkt uit het feit dat ze voor de website van de schoolkrant de stripjes over hen zelf met eigen stem hebben ingesproken. ``Slechts een leraar wilde niet meedoen'', zegt Joram, die dat geen slechte score vindt. Ze willen nog wel even kwijt dat ze erg teleurgesteld zijn dat ze niet genomineerd werden voor de beste vormgeving. Puur een kwestie van geld, vinden ze. Maar het belangrijkste is toch de lol die ze als redactie hebben, vindt Timo. Hij krijgt veel reacties op zijn rubriek `Timo's corner', waar hij op licht keuvelende toon van allerlei mislukkinkjes in zijn leven verslag doet. Aan het eind van de middag wordt Joost met zijn column `Joost mag 't weten', uitgeroepen tot de beste schoolkrantcolumnist van Nederland. ``De opbouw is goed en er zit veel humor in'', zo staat in het juryrapport. Een minpuntje: Joost moet kortere zinnen schrijven. Bij de prijsuitreiking weet hij er nog een zoen van jeugdidool Fabienne uit te slepen, iets wat lang niet iedereen lukt. Een thema dat misschien wat meer aandacht had mogen krijgen is censuur. Veel schoolkranten worden nog gecontroleerd door de schoolleiding of worden in ieder geval begeleid door een docent. Censuur was een belangrijk onderwerp van gesprek in de workshop interviewtechniek van journalist Arjen Fortuin: ``Er zaten hier twee meisjes die vanwege de censuur een schoolkrant in eigen beheer zijn gaan uitgeven en op school verkopen. Hadden ze nergens last van.''

De redactieleden van Panopticum van het dr. Moller College in Waalwijk hebben een docent bij de redactie zitten. ``Een adviseur'', zegt Efeteria, de hoofdredactrice van dit reeds 41 jaargangen bestaande orgaan. ``Hij zegt niet dat iets niet mag, maar soms wel dat we iets beter niet kunnen doen.'' Redactielid Ryanne zou meer vrijheid willen hebben, want ze vindt dat de docent toch wel probeert te sturen. ``Bovendien mogen we van de schoolleiding maar vier nummers per jaar uitgeven met maximaal dertig pagina's, terwijl we veel meer kopij hebben en hartstikke goed gelezen worden.'' Hoeveel geld er voor de schoolkrant beschikbaar is weet de redactie van Panopticum niet. HegiAnders van het Alexander Hegius Lyceum in Deventer scoorde goed met een derde prijs voor vormgeving (`Mystieke covers') en met een tweede prijs voor de beste schoolkrant (`Trendy, maar niet oppervlakkig'), maar het Koning Willem I College uit 's Hertogenbosch ging met de absolute eer strijken voor schoolkrant Kingsize, waarvoor deze Mbo-opleiding samenwerking heeft gezocht met een plaatselijk huis-aan-huisblad. Een echte krant, op echt krantenpapier. Met nieuws over school, stad en cultuur. ``Wij zijn jaloers op de lezers van Kingsize'', staat in het juryrapport.