Enorm muziekcomplex in Brusselse fabriek

Brussel krijgt een groot popmuziekcentrum naar Amerikaans voorbeeld: MusicCity. Daarvoor moeten wel enkele fabriekspanden worden verbouwd.

Half mei arriveren in het Brusselse Zeehavengebied hijskranen en bulldozers. Ze zullen het dak verwijderen van een monumentaal fabriekspand en het interieur slopen uit twee andere gebouwen. In de panden van Thurn & Taxis, op een terrein dat ooit aan een gelijknamige adellijke familie toebehoorde, opent over twee jaar het `muziekparadijs' MusicCity zijn deuren.

De naam MusicCity mag letterlijk worden opgevat, want binnen een oppervlakte van acht hectare vestigt zich alles dat verband houdt met popmuziek. Van kantoren voor platenmaatschappijen en ticketbureaus tot themacafés, een vijfsterrenhotel voor popsterren en hun zakenrelaties, een nachtclub voor aftershow-optredens en video-opnames, opnamestudio's en een immense rockarena met 12.000 zitplaatsen.

,,Deze opzet is in Europa uniek'', zegt de Tom De Graeve (31), projectontwikkelaar en initiatiefnemer van MusicCity. ,,Alleen al de rockarena wordt de grootste in de Benelux.'' De investeerders die De Graeve heeft aangetrokken pompen niet minder dan 160 miljoen gulden in de Brusselse muziekstad. En als het aan hen ligt zijn na Brussel steden als Porto, Berlijn en Warschau aan de beurt.

Tom De Graeve wil de MusicCity's per se in markante gebouwen vestigen. De monumentale panden van Thurn & Taxis vormen een prachtig industrieel complex van hoog oprijzende baksteen, veel glas en gietijzeren structuren, versierd met torens, ornamenten en imposante daklijsten.

Thurn & Taxis ligt ingeklemd tussen een kanaal en een spoorwegstation en is tussen 1903 en 1907 gebouwd door de Brusselse architect Ernest van Humbeeck. Er werden goederen – voornamelijk alcohol – in opgeslagen en het verschafte onderdak aan de douane. Maar eigenlijk waren de gebouwen veel te mooi voor deze prozaïsche functie.

Sinds enkele jaren staat Thurn & Taxis leeg. De buurt die ooit bloeide dankzij het complex is aan lager wal geraakt. Voor de armlastige regering van Brussel is de komst van MusicCity dan ook een geschenk uit de hemel. De projectontwikkelaar betaalt alle kosten en heeft beloofd ten minste honderddertig van de achthonderd werknemers te rekruteren uit kansarme jongeren uit de directe omgeving. De Graeve denkt dat MusicCity de buurt weer een stevige economische impuls zal geven. Als blijk van goede wil stort zijn bedrijf maar liefst anderhalf miljoen gulden in een fonds voor sociale en culturele buurtinitiatieven.

Maar er was veel tegenstand, met name van architectuurliefhebbers. ,,Ons gaat het vooral om één aspect van het plan: de sloop van het dak van het Entrepot A-gebouw'', zegt Jos VandenBreeden. Hij is architect en lid van de eerbiedwaardige Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen. ,,Entrepot A heeft een halfglazen lessenaar- of shed-dak, zoals dat rond de eeuwwisseling veel werd gebruikt in fabrieken. Maar dit dak heeft zeer bijzondere eigenschappen. Op de eerste plaats is het ontzagwekkend groot: 13.800 vierkante meter. Dat is bijna drie keer zo groot als de Grote Markt in Brussel. Bovendien zweeft het dak. Behalve door de muren wordt het nergens ondersteund. De veertien sheds zijn door Van Humbeeck zo geconstrueerd dat ze meegeven met de vele verzakkingen in de drassige grond waarop de muren rusten. Dit dak is een absoluut unicum in de geschiedenis van de architectuur. Alleen het dak van het Musee D'Orsay zou je hiermee kunnen vergelijken, maar dat kwam in betere handen terecht.''

De panden staan op de lijst van de 52 meest waardevolle bouwwerken van België. Ze zijn zelfs voorgedragen voor de Wereldmonumentenlijst van UNESCO, met de 500 belangrijkste monumenten ter wereld. Voorgedragen, maar niet opgenomen. Want de Brusselse regering blokkeerde de voordracht, die immers ook de verplichting schept om de zaak te onderhouden.

Volgens het ontwerp voor MusicCity, gemaakt door architect Luc Schuiten, zullen zeven van de veertien sheds uit het oude dak worden afgebroken. In de ruimte onder de overige zeven komt een parkeergarage van drie verdiepingen. Daardoor gaat ook de ruimtelijke werking in dit deel verloren.

De strijd tussen de architectuurliefhebbers en MusicCity duurde meer dan zes jaar. Zij kwam, op typisch Belgische wijze, in politiek vaarwater terecht. ,,Pressiegroepen als de monumentencommissie moeten wel tegen ons zijn'', zegt Tom de Graeve, ,,want als het bedrijfsleven de cultuurgoederen overneemt is hun voortbestaan bedreigd.'' De tegenstanders procedeerden tot aan de Belgische Raad van Staat. Die gaf begin deze maand zijn goedkeuring.