Rebelse geest in tweed jasje

Het literair-culturele Hollands Maandblad bestaat veertig jaar, reden voor een feestnummer en een feestje, dat gisteravond werd gehouden in het Amsterdamse café Eik en Linde. ,,Is veertig jaar niet genoeg?'' vroeg redactielid J.J. Peereboom zich retorisch af in zijn welkomstwoord. Nee dus; het blad dat vorig jaar op principiële gronden verdere overheidssubsidie weigerde, timmert hard aan de weg, onder de hoede van Uitgeverij Veen, om zijn eigenzinnige positie ten opzichte van de volgens de redactie `in een web van afhankelijkheidsrelaties verstrikte literaire wereld' te behouden.

,,Hollands Maandblad zet zich af tegen de waan van de dag'', zei Bert de Groot, de directeur van Veen Uitgevers Groep en gisteravond vooral `de man die de drank betaalt', zoals redactielid B. Bommeljé het formuleerde. De Groot noemde het blad onverbrekelijk verbonden met de naam van K.L.Poll, die het in 1959 als Hollands Weekblad oprichtte en het in zijn eentje leidde tot zijn dood in 1990. Het blad ademt nog steeds zijn geest, stelt de huidige redactie die het blad sinds 1994 bestiert, en in het jubileumnummer worden dan ook veel goede herinneringen opgehaald aan de `ideale redacteur' Poll. `Wanneer ik ziek was, kwam hij mij aan mijn ziekbed opzoeken', schrijft Andreas Burnier. `Polls energie voor het blad en zijn aandacht voor de auteurs leken onbegrensd.'

,,Poll voelde zich zichtbaar thuis in een tweed jasje, en dat is maar weinig mensen gegeven'', sprak A.H.G. Rinnooy Kan, lid van de Raad van Bestuur van de ING Groep. En net zoals in dat jasje een eigenwijze en ongeduldige man zat, leeft in het uiterlijk gezien keurige Hollands Maandblad een rebelse geest. Rinnooy Kan hekelde het cultuurbeleid van de overheid, dat tot een grootschalige `McDonaldisering' en `Disneyficatie' heeft geleid, en noemde het feit dat het blad zich aan overheidssubsidie onttrokken heeft `iets om trots op te zijn'. Hollands Maandblad is volgens Rinnooy Kan een rots in de branding in een land, dat `een verlengstuk van de Efteling' is geworden.

De aangekondigde Rick van der Ploeg was er niet, gelukkig was er nóg een politicus in voorraad. Frits Bolkestein, voormalig fractieleider van de VVD, greep de gelegenheid aan om het `belangrijkste vraagstuk van de huidige westerse samenleving' op te werpen, de vraag naar het `ethos van het liberalisme'. Maar wat had dit met het Hollands Maandblad te maken? Nou, het was een kwestie die in het volgende nummer maar eens behandeld moest worden, vond Bolkestein. Het schrijversduo Henkes & Bindervoet deelde, om een mogelijk zelfgenoegzame feeststemming de kop in te drukken, een pamflet uit over `hoe Hollands Maandblad bij Meulenhoff wegdreef en in het vaarwater van Veen terechtkwam'. Daarin staan tussen veel meligheid enkele kritische noten die niet mis zijn, zoals: `De onafhankelijkheid van Hollands Maandblad: Joost Zwagerman! Max Pam! Michael Zeeman! Martin Bril! Arnon G.! Moet HM zijn onafhankelijkheid bewijzen door zich te afficheren met dit soort arrivé's en nouveaux louches van de geest?' Het duo besloot de reacties van het publiek niet af te wachten en vertrok lang voordat de avond ten einde was.