Boekhouders verhogen kwartaalwinst Philips

Philips' jongste cijfers leidden gisteren tot verwarring. Financieel bestuurder Hommen verklaart.

Wie gisteren de berichtgeving rond de kwartaalresultaten van Philips volgde heeft mogelijk getwijfeld aan zijn eigen verstand. Afwisselend meldden de verschillende media dat de winst was gestegen, gedaald en gelijkgebleven.

Wie heeft gelijk? Iedereen. Want het bedrijfsresultaat liet een forse stijging zien, de nettowinst daalde en de operationele winst uit voortgezette activiteiten bleef gelijk.

Deze verwarring is een gevolg van Philips' keuze de cijfers meer in lijn te brengen met de eisen van de internationale kapitaalmarkten. Daarom gaat het concern vanaf dit kwartaal grotendeels over tot de Amerikaanse boekhoudmethode, de zogeheten US GAAP. ,,Op die manier wordt de kans groter dat wij worden opgenomen in internationale indices voor beleggers'', aldus financieel bestuurder Jan Hommen van Philips gisteren bij de presentatie van de eerste-kwartaalcijfers.

En toeval of niet, de winst over de eerste drie maanden krijgt er een flinke impuls van. Zo is het concern gestopt met het — over het jaar heen — spreiden van uitgaven. Voorheen smeerde Philips bijvoorbeeld de kosten van een advertentiecampagne rond de feestdagen over enkele kwartalen uit, verklaarde Hommen. Van zo'n campagne profiteer je immers ook in de rest van het jaar, was het argument daarbij. Door die methode (de zogeheten egalisatierekening) nu te staken krijgt de winst over het eerste kwartaal een zetje van maar liefst 40 tot 45 miljoen euro (circa 100 miljoen gulden). Dat is het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat dit bedrag in de laatste twee kwartalen juist van de winst afgaat.

,,We zullen er dus aan moeten wennen dat de resultaten van Philips meer pieken en dalen gaan vertonen'', aldus Hommen. En dat bij een concern dat toch al geen reputatie heeft van stabiele cijfers en boekhoudkundige standvastigheid.

Bij het opheffen van die egalisatierekening worden kosten direct `genomen', maar de Amerikanen maken één uitzondering: de uitgaven aan software. Door deze kosten over drie jaar uit te smeren boekt Philips nóg een voordeeltje: 9 miljoen euro dit kwartaal.

Niet alleen deze eenmalige voordeeltjes maken vergelijkingen met eerdere resultaten gewaagd. Het afstoten van bedrijfsonderdelen - een reguliere bezigheid bij Philips - heeft een nog groter verstorend effect. In Nederland is het gebruikelijk boekwinsten uit de verkoop van activiteiten onder het kopje `buitengewone baten' te plaatsen. De Amerikaanse boekhouders eisen juist dat deze winst, die niet uit de normale bedrijfsuitoefening worden verkregen, in het bedrijfsresultaat wordt opgenomen. Voorwaarde is wel dat die boekwinst aan de buitenwereld wordt genoemd.

In de eerste drie maanden maakte Philips 180 miljoen euro (bijna 400 miljoen gulden) boekwinst op verkoop van een onderdeel van de divisie Componenten. Door dit bedrag in het bedrijfsresultaat mee te nemen kwam het uit op 549 miljoen euro, 172 miljoen euro meer dan vorig jaar. Zonder deze meevaller bleef het resultaat dus min of meer gelijk. Worden de eenmalige voordeeltjes (egalisatierekening, spreiding kosten software) van circa 50 miljoen euro evenmin meegeteld, dan resteert ruim 15 procent winstdaling.

De nieuwe rekenwijze moet de buitenstaander meer inzicht geven in de gang van zaken bij Philips, aldus Hommen. Door de directe toerekening van kosten is dat inderdaad het geval, maar of het echt helpt is de vraag. Drie maanden geleden nog heeft Philips een voorziening genomen van zo'n anderhalf miljard gulden en buiten het concern weet niemand hoe die zak met geld over de verschillende divisies is verdeeld.

En het concern is ook zonder deze administratie al complex genoeg. De divisie Professioneel is bijvoorbeeld voor 7 miljoen euro in het rood gekomen, op een omzet van 1,1 miljard euro. Oorzaak van het verlies? Een reorganisatie bij het onderdeel Medical Systems en relatief hoge ontwikkelingskosten bij Business Electronics, geeft het concern aan. Zelfs de meest ingevoerde analist zal moeite hebben om deze gegevens te interpreteren.

Voor het eerst gaf Philips gisteren openheid over de verkopen in China. De omzetbijdrage van het land steeg met 11 procent tot 482 miljoen euro, waarmee het inmiddels meer afneemt dan bijvoorbeeld Frankrijk en Nederland (407 miljoen euro). In heel Azië werd een omzetgroei van 9 procent geboekt. ,,We zien tekenen van herstel, bijvoorbeeld in Zuid-Korea, maar de situatie in Indonesië en Singapore is nog steeds negatief'', aldus Hommen gisteren.

Opvallend is nog altijd het lage winstniveau in de Verenigde Staten, waar al geruime tijd sprake is van economische bloei. Weliswaar werd een verliescijfer van 92 miljoen omgezet in een positief resultaat van 42 miljoen euro, maar bij een omzet van 1,8 miljard euro blijft dat mager. De belangrijkste oorzaken daarvan zijn, aldus Hommen, hoge ontwikkelingskosten in Amerika en prijzige lokale reclamecampagnes. En met dergelijke kosten mag dus voortaan niet worden geschoven.