Vreemdelingenwet moet afschrikken

Door een versnelling en verbetering van de asielprocedure moet Nederland minder aantrekkelijk worden voor asielzoekers. De voorzieningen voor mensen die een verblijfsstatus aanvragen worden echter beter.

Dat is de kern van de nieuwe Vreemdelingenwet die staatssecretaris Cohen gisteren presenteerde. Het voorstel is voor spoedadvies naar de Raad van State gestuurd. Ook andere adviesinstanties, zoals de Orde van Advocaten en de UNHCR, is gevraagd op de voorstellen te reageren.

De nieuwe wet voorziet in een aparte status voor oorlogsvluchtelingen, de zogenoemde ontheemden. Zij blijven gedurende een periode van maximaal anderhalf jaar buiten de asielprocedure.

Voor de overige asielzoekers vervallen in de nieuwe wet de voorlopige verblijfsvergunning en de zogenoemde A-status (een vijf jaar geldige vergunning voor politieke vluchtelingen). Daarvoor in de plaats komt een tijdelijke verblijfsvergunning voor iedereen die een asielaanvraag indient. Die kan na drie jaar omgezet worden in een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd.

Voor beide vergunningen geldt eenzelfde voorzieningenniveau. Dit bestaat onder meer uit het recht op gezinshereniging, studiefinanciering, betaalde arbeid en huisvesting in `gewone' woningen. In het oude systeem hadden mensen met een voorlopige verblijfsvergunning geen recht op deze voorzieningen en mensen met een A-status wel. Ontheemden krijgen deze rechten en voorzieningen niet. Zij zullen gedurende hun wachttijd in asielzoekerscentra worden gehuisvest.

De mogelijkheid om in beroep te gaan tegen een afwijzing vervalt. ,,De nieuwe beschikking is alomvattend'', aldus Cohen. ,,Daarom moet de kwaliteit van de beslissing hoger worden.'' De staatssecretaris wil dat asielzoekers tijdens het opstellen van de beschikking door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) de mogelijkheid krijgen een weerwoord te bieden. Die reactie wordt verwerkt in de uiteindelijke beslissing.

Cohen werkt nog aan een `terugkeernotitie' over de uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers. Onderzocht wordt hoe deze beter en soepeler kan verlopen.

Cohen verwacht de wet in de zomer naar de Tweede Kamer te kunnen sturen. Invoering van de Vreemdelingenwet zal echter pas in 2001 plaatsvinden. ,,Door de ingrijpendheid van het wetsvoorstel zal er bij de uitvoeringsinstellingen een heleboel aangepast moeten worden. Dat kost een forse inspanning van bijvoorbeeld de IND. Die heeft het al erg moeilijk, daarom willen wij de invoering van de wet niet overhaasten'', aldus Cohen.