`Spook' Meciar waart weer rond

Keert Vladimír Meciar, die verantwoordelijk was voor de achterstand die Slowakije op de weg naar Europa heeft opgelopen, terug aan de macht? De bezorgdheid blijft vooralsnog beperkt.

Demissionair Europees commissaris Hans van den Broek maakt zich voorlopig nog geen zorgen over de terugkeer van ex-premier Vladimír Meciar' op het politieke toneel in Slowakije. In Bratislava verklaarde Van den Broek dat de Europese Commissie het als een nederlaag zou beschouwen als Slowakije niet alsnog zou kunnen aanhaken bij de eerste uitbreidingsronde van de Europese Unie.

De Europees commissaris belast met de uitbreiding van de EU in Centraal- en Oost-Europa was deze week in Slowakije voor een regulier bezoek. De Commissie brengt in september rapport uit over de Slowaakse vorderingen. Als dat positief is zal Slowakije waarschijnlijk al in december worden uitgenodigd voor concrete onderhandelingen en daarmee een zelfde status krijgen als Polen, Hongarije en Tsjechië, landen die al midden vorig jaar begonnen met onderhandelingen over toetreding tot de EU.

Van den Broek was zeer te spreken over de inhaalslag die de centrum-rechtse regeringscoalitie onder leiding van Mikuláš Dzurinda op dit moment levert om de `verloren tijd' in te halen. Onder het autocratisch bewind van de vorige premier Meciar verloor Slowakije aansluiting bij de Europese integratie. Het feit dat zijn regering onvoldoende ruimte wilde bieden aan de in Slowakije levende etnische minderheden – vooral Hongaren – was Brussel een doorn in het oog, net als de onverkwikkelijke strijd tussen Meciar en de toenmalige president Michal Kovác die er uiteindelijk in resulteerde dat Slowakije sinds maart vorig jaar geen president meer heeft.

In beide vraagstukken heeft de nieuwe regering flinke vorderingen gemaakt. Dezer dagen wordt de laatste hand gelegd aan het voorstel voor een nieuwe taalwet die onderwijs in de moedertaal garandeert. Op 15 mei zullen voor het eerst in de Slowaakse geschiedenis directe presidentsverkiezingen worden gehouden.

Lange tijd zag het ernaar uit dat het op 15 mei om negen kandidaten zou gaan, van wie Rudolf Schuster, de burgemeester van de Oost-Slowaakse stad Kosice de beste kansen leek te hebben. Maar op het allerlaatste moment stelde ook ex-premier Meciar zich kandidaat.

Op de vraag hoe de EU zou reageren op de politieke terugkeer van de man wiens beleid juist een beletsel is geweest voor de Slowaakse integratie in Europa, antwoordde Van den Broek voorzichtig. ,,Het antwoord zit al verborgen in de vraag. Het gaat natuurlijk om het concrete beleid en niet om de man die het uitvoert. Maar u kent ons standpunt tegenover het beleid zoals dat in het verleden is gevoerd.''

De reële kansen van `het spook' Meciar op een politieke terugkeer als president worden in Bratislava niet hoog ingeschat. De macht van Meciars partij HZDS (Beweging voor een Democratisch Slowakije) is goeddeels gebroken. Met de arrestatie vorige week van Ivan Lexa, onder Meciar hoofd van de geheime dienst, staat één van zijn belangrijkste medewerkers buitenspel. Bovendien maakt de voormalige premier zelf niet erg de indruk graag president te willen worden. In een eerste reactie op zijn kandidatuur zei hij zich eigenlijk niet meer met politiek te willen bezighouden. Hij zou onder druk van zijn partij toch hebben toegestemd. Als president is hij namelijk de enige die een dan eventueel veroordeelde Lexa – en de publieke opinie twijfelt er niet aan dat die veroordeeld wordt – gratie kan verlenen.

Martin Šimecka, hoofdredacteur van het onafhankelijke dagblad Sme, denkt niet dat Meciar veel kans maakt op het presidentschap. Wel zal hij proberen om de verkiezingscampagne `te gijzelen'. Meciar speelt handig in op de twijfels onder de Slowaken over de NAVO-acties in Joegoslavië. Slechts een kleine dertig procent van de bevolking steunt die acties. De rest is tegen of heeft geen mening. Maar de regering probeert Slowakije zo spoedig mogelijk de NAVO binnen te loodsen en steunt de NAVO-acties daarom van harte. Het Slowaakse luchtruim is al opengesteld voor NAVO-vliegtuigen en gisteren werd besloten ook het Slowaakse spoor ter beschikking van de NAVO te stellen.

De HZDS staat echter pal achter het Miloševic-bewind inzake Kosovo. Meciar probeert stemmen te winnen door de latente anti-NAVO-gevoelens te bespelen. Hij vergelijkt de NAVO-acties tegen Joegoslavië met een invasie. ,,De Serviërs maken nu door wat wij in 1968 (toen het Rode Leger Tsjechoslowakije binnenviel) hebben doorgemaakt.''