De schat van Ali Baba is niet van ons

Nederlanders willen gokken en de overheid wil dat reguleren. En toen was daar Internet. Daar blijkt geen kansspelwet tegenop te kunnen. Derde aflevering van een serie over markt en wetten.

`Betting without borders means no boundaries on profits' knippert op het computerscherm. Een muisklik verder en we zitten in het Internet-casino VirtualVegas. Eerst even gokken achter de fruitautomaat. Om de rechterwijsvinger los te maken, slaan we 5.000 cyberdollars stuk en klikken enkele tientallen keren op de arm van de twee-dimensionale éénarmige bandiet. Elke keer klinkt hetzelfde geratel van de machine en de rollen die tot stilstand komen.

Dodelijk saai en op den duur irritant allemaal, maar de virtuele verdiensten zijn enorm. Dan de vraag: `Do you want to play for REAL MONEY??' Daarvoor kunnen we terecht bij online-casino's die zich weer achter VirtualVegas bevinden. Het maakt niet uit welk casino we kiezen, de spelletjes zijn overal hetzelfde: Roulette, Blackjack, Poker, Slots. Alladin's Casino dan maar: het beeld van een wapperend tapijtje tegen de achtergrond van de schat van Ali Baba. `Climb on! Our magic carpet grows restless. Your journey to riches has begun'. En dan, onontkoombaar, wordt gevraagd naar het nummer van de creditcard.

Gokken op Internet: er is niet veel aan, maar er gaat tegenwoordig naar schatting één à anderhalf miljard dollar in om, wereldwijd, voor het overgrote deel in de Verenigde Staten. Hoewel het illegaal is om gokken via Internet aan te bieden, bestaat er geen enkele barrière om vanuit Nederland te spelen.

Dat zit de overheid om twee redenen niet lekker. Geld dat normaal gesproken naar de schatkist gaat, kiest een andere route. Minder belangrijk is de tweede reden: gokken via Internet is anoniem en kan een gevaarlijke verslaving zijn. ,,Veel gevaarlijker dan gokken in een casino'', meent gokverslavingshulpverlener Jan uit Eindhoven. ,,Je hoeft de deur niet meer uit. Gevolg: vervreemding en isolement.''

Waar de markt sneller verandert dan de wet kan bijhouden, wordt een MDW-werkgroep aan het werk gezet. MDW staat voor Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit en in dit geval gaat het om het aanpakken van de uit 1964 stammende Wet op de Kansspelen. Het gokken op Internet maakt pijnlijk duidelijk dat die wet op geen enkele manier meer voldoet en de werkgroep moet de facto met voorstellen komen om te redden wat er te redden valt aan overheidsinkomsten.

Op grond van de kansspelenwet is het aanbieden van gokken via Internet nu verboden, in weerwil van de tientallen computer-casino's die er dagelijks bijkomen. Moet de Nederlander de toegang tot dat deel van cyberspace worden ontzegd? ,,Het verbieden van gokken op Internet is absoluut onhaalbaar'', stelt J. Borking van de Registratiekamer. ,,Dat vergt een politieagent naast elke computer.'' Hij leidde een onderzoek naar het gokken op Internet en kwam tot de conclusie dat de overheid de huidige acht à negen legale aanbieders van kansspelen moet toestaan met Internet te gaan experimenteren. Doet de overheid dat niet, dan snijdt zij zich in het eigen vlees, want dan lopen binnen drie tot vijf jaar de inkomsten terug, ook die van het rijk. ,,Want tegen die tijd zit vrijwel iedereen op Internet'', schat Borking.

Nederlanders gokken naar Europese maatstaven uiterst krenterig. Spanjaarden, Zweden en Noren geven met zo'n vijfhonderd gulden per persoon vijf keer zoveel uit. En dan vergokt de Nederlander met zijn honderd gulden nu ook nog eens twee keer zoveel als tien jaar geleden. Toch levert het gokken in Nederland jaarlijks bijna een miljard op, waarvan het grootste deel naar de algemene middelen gaat en de rest naar talloze goede doelen.

De loterijen zijn nu nog de grote winstmakers, maar dat wordt blijkens het onderzoek van Borking steeds minder. ,,Jongeren willen niet naar de sigarenboer om een lotje te kopen. Die willen meteen pay-out.'' Internetcasino's betalen meteen uit, althans zo lijkt het en dus moeten ook de Staats- en Postcodeloterij, De Lotto en Holland Casino's hun heil zoeken op Internet. Alle hebben weliswaar een site, maar gokken is daarop nog niet mogelijk. Dat is wel de bedoeling. De krachten worden zo snel mogelijk gebundeld met één oogverblindende legale Nederlandstalige goksite die alle buitenlandse casino's op kwaliteit moet verslaan. Niet de wet, maar de markt moet het doen. Wat hen nog tegenhoudt is een sluitende betaling voor lot of roulette, want Nederlanders blijken zeer terughoudend met het over het net versturen van hun credit-cardnummer. Een oplossing ligt waarschijnlijk in de Cyberchipper, een variant van de nu nog impopulaire Chipper of Chipknip, een elektronische portemonnee waarop een beperkt bedrag kan worden `geladen'. Die Cyberchipper kan thuis op de computer worden aangesloten en zo gebruikt worden om veilig en met een gelimiteerd bedrag virtueel te gokken.

Een groothandelaar in speelautomaten uit Groningen is de grote jongens echter voor. Wim Bovenhof komt in mei met de eerste illegale Nederlandse goksite, althans de eerste die niet in staatjes als Lichtenstein of de Dominicaanse Republiek gevestigd is. ,,Nee, natuurlijk mag het niet'', zegt Bovenhof bits, ,,maar we zien wel hoe het afloopt. Dat is de gok.''

Het ministerie van Justitie heeft Bovenhof verzekerd dat zijn casino al na één dag uit de lucht zal worden gehaald. ,,Een Internet-gokkast is een zuiver geval van overtreding van de wet op de kansspelen'', hield een beleidsmedewerker van het ministerie Bovenhof begin deze maand voor.

Het ongelimiteerde gokken bij VirtualVegas heeft niet de grenzeloze winst opgeleverd die was voorgespiegeld. Ook werd duidelijk dat de berg goud die achter het tapijtje van Alladin's Casino staat afgebeeld niet de verdiensten van de spelers, maar van Alladin's Casino representeren. Armer en wijzer surfen we naar minder gevaarlijke sites over volksdansen en kantklossen totdat een uurtje na het verlaten van VirtualVegas de mailbox aangeeft dat er een bericht is binnengekomen. `We've just added some new prices', e-mailt VirtualVegas, `so start playing now'. Eén klik van de muis op de laatste twee woorden en we zitten weer midden in het casino.