Partijen in Oost-Timor zeggen geweld te stoppen

De strijdende partijen in Oost-Timor hebben beloofd een einde te maken aan het geweld. Vertegenwoordigers van de Oost-Timorese verzetsbeweging en van pro-Indonesische milities hebben daartoe vanochtend in de Oost-Timorese hoofdstad Dili een vredesakkoord ondertekend.

Het akkoord komt na wekenlange gewelddadigheden, waarbij pro-Indonesische milities tientallen mensen doodden, en aan de vooravond van cruciale onderhandelingen in New York over het toekennen van autonomie aan Oost-Timor. Maar waarnemers betwijfelen of door het akkoord terugkeer van de rust gegarandeerd is. Begin vorige maand kwamen de Oost-Timorese verzetsleider Xanana Gusmão en militieleider João Tavares ook een staakt-het-vuren overeen, maar daarop volgde een reeks bloedige incidenten.

Het jongste bestand werd vanochtend in het huis van de Oost-Timorese bisschop en Nobelprijswinnaar, Carlos Belo, ondertekend door Leandro Isacc, leider van de Nationale raad voor het Oost-Timorese verzet, en commandant Tavares van de pro-Indonesische milities. Gisteren al zette Gusmão, die in Jakarta onder huisarrest staat, zijn handtekening.

De plechtigheid had plaats onder het toeziend oog van de chef-staf van de Indonesische strijdkrachten (ABRI), generaal Wiranto. Deze was naar Oost-Timor gekomen in een poging de gemoederen tot bedaren te brengen. In het akkoord wordt gesproken over het neerleggen, maar niet over het inleveren van de wapens. Dat is een heikel punt; een deel van de pro-Indonesische milities wordt door ABRI bewapend. Maar een van de leiders van de milities, Basilio Araujo, zei gisteren dat de milities Wiranto hebben toegezegd te zullen afzien van verder wapengeweld nadat het akkoord zou zijn ondertekend.

Wiranto zelf verdedigde zich tegen beschuldigingen dat het leger de afgelopen weken niets deed om de gewelddadige acties van de milities te stoppen. ,,In feite hebben we honderden, misschien wel duizenden levens gered'', zei Wiranto.

De milities steunen het autonomie-voorstel voor Oost-Timor van president Habibie, dat deze week in New York wordt besproken met Portugal, de oud-kolonisator van Oost-Timor. Diplomaten zijn optimistisch over de kans dat daarover een vergelijk wordt gesloten. De grote vraag is evenwel wat er gebeurt indien de meerderheid van de Oost-Timorezen autonomie afwijst en onafhankelijkheid wil. Dat laatste is voor de pro-Indonesische milities onaanvaardbaar. Hun intimidatiecampagne van de afgelopen tijd was er juist op gericht voorstanders van onafhankelijkheid monddood te maken. Habibie herhaalde gisteren dat hij er, bij afwijzing van autonomie, alles aan zal doen om ,,vreedzame'' onafhankelijkheid mogelijk te maken. Hij ziet een toezichthoudende rol voor de Verenigde Naties bij de volksstemming, die voor juli is gepland. Hij heeft Australië, de Verenigde Staten, Japan, de Filippijnen en Duitsland (als voorzitter van de EU) gevraagd de voorbereidingen te coördineren. (Reuters)